Η τελετή αναγόρευσης του Ευάγγελου Βενιζέλου σε Επίτιμο Διδάκτορα της Νομικής Σχολής και του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας, πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης (6/5), στη Μεγάλη Αίθουσα του ΕΚΠΑ, παρουσία πλήθους υψηλών προσκεκλημένων.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος μετά την αναγόρευση, εξέφρασε τις ευχαριστίες του και απηύθυνε την καθιερωμένη αντιφώνηση με θέμα: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως πρόκληση για την κυριαρχία, τον συνταγματισμό και την πολιτική θεολογία»
Στην τελετή παρέστησαν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος, οι πρώην Πρόεδροι της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος και Κατερίνα Σακελλαροπούλου και ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς.
Το «παρών» έδωσαν επίσης, μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, οι Υπουργοί Νίκος Δένδιας, Σοφία Ζαχαράκη και Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Ευρωβουλευτής και πρώην Πρόεδρος της Βουλής Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο Χρήστος Σταϊκούρας, η Ντόρα Μπακογιάννη, και ο Δημήτρης Αβραμόπουλος.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος επικεντρώθηκε στο ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης κατά την ομιλία του, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «ο ψηφιακός συνταγματισμός που επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του διαδικτύου και της συγκέντρωσης, αποθήκευσης και επεξεργασίας μεγάλων δεδομένων είναι και αυτός κρατικοκεντρικός», υπογράμμισε ο κ. Βενιζέλος και πρόσθεσε: «Απέναντι σε αυτόν, οι μεγάλες πλατφόρμες (όπως η META/FB) επιχείρησαν να αναπτύξουν ένα «ιδιωτικό συνταγματισμό», με δικούς τους κανόνες που συγκροτούν μια εταιρική οιονεί έννομη τάξη και δικά τους οιονεί συνταγματικά δικαστήρια.
Μετά την εκθετική ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι μεγάλες εταιρείες προβάλλουν πλέον την Constitutional AI ως δέσμη αρχών ενσωματωμένη στα δικά τους συστήματα. Τα συστήματα όμως αυτά έχουν την τάση να υποδύονται ότι συμμορφώνονται στο ενσωματωμένο σε αυτά ‘σύνταγμα’».
«Εδώ και χρόνια αναπτύσσεται ο λεγόμενος ψηφιακός συνταγματισμός, ως ένα ρεύμα ή μάλλον ως μια ερμηνευτική πρακτική. Ο ψηφιακός συνταγματισμός επιδιώκει κάτι πολύ απλό: Να μεταφέρει τις αρχές και τις επιδιώξεις του κλασικού συνταγματισμού, αυτού δηλαδή που ξεκινάει από τον 18ο αιώνα, τον περιορισμό της εξουσίας, την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, το κράτος δικαίου, στο ψηφιακό περιβάλλον. Δεν πρόκειται για κάποιο ενιαίο διεθνές κείμενο συνταγματικού χαρακτήρα, αλλά για ένα διεθνές κίνημα και ο κλασικός συνταγματισμός, που υποστηρίζει ότι οι ψηφιακές εξουσίες – αλλά όχι μόνο των κρατών – των τεχνολογικών κολοσσών πρέπει να υπόκεινται σε κανόνες ανάλογους με αυτούς που διέπουν την πολιτική εξουσία στον φυσικό κόσμο», εξήγησε.
«Η θεώρηση αυτή του ψηφιακού συνταγματισμού που ήδη έχει παλιώσει ως θέμα, είναι προφανώς κρατικοκεντρική, καθώς προωθείται από κράτη, διεθνείς οργανισμούς, την ΕΕ. Και προωθείται νομοθετικά αλλά και νομολογιακά μέσω των δικαστηρίων. Η θεώρηση βέβαια αυτή νομίζω ότι ενθαρρύνει ή αναδεικνύει την αξία της έννοιας του επαυξημένου Συντάγματος την οποία εισηγούμαι. Στην έννοια του επαυξημένου Συντάγματος κρύβεται μια άλλη έννοια: η αρχή της μείζονος προστασίας της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου».
«Η κρατικοκεντρική αντίληψη επανέρχεται με την πρόταση μιας public constitutional AI που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον», συνέχισε.
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί
«Οι μεγάλες εταιρείες που ελέγχουν τις τεχνολογικές εξελίξεις και την αγορά σε παγκόσμιο επίπεδο, πηγαίνουν πλέον στον πυρήνα του ζητήματος, διεκδικούν οιονεί κυριαρχία. Μάλιστα, ο συνδυασμός ψηφιακής κυριαρχίας, κυριαρχίας επί των δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης, προσλαμβάνει χαρακτηριστικά πολιτικής θεολογίας, καθώς πρόκειται για μια οιονεί κυριαρχία: ‘πανταχού παρούσα’ λόγω της πανταχού παρούσας υποδομής, ‘παντογνώστρια’ λόγω της τεράστιας συγκέντρωσης δεδομένων και των ικανοτήτων προβλεπτικής ανάλυσης, ‘αόρατη’ λόγω της λειτουργικής αδιαφάνειας και ‘άμεσα αποτελεσματική’ καθώς έχει δυνατότητα στιγμιαίας εκτέλεσης των αποφάσεών της», είπε ο κ. Βενιζέλος.
«Υπό την πίεση της Τεχνητής Νοημοσύνης, μπορούμε να πούμε ότι συντελείται η μετάβαση από την πολιτική θεολογία της κυριαρχίας στην πολιτική θεολογία της παντογνωσίας, πανεπιστήμης (omniscience)», τόνισε ολοκληρώνοντας ο κ. Βενιζέλος. «Βασικοί εταιρικοί παίκτες στο πεδίο της επεξεργασίας των big data σε συνδυασμό με εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, εκφράζονται με όρους θεολογικούς για να προωθήσουν τους στρατηγικούς στόχους τους και να νομιμοποιήσουν την αντίληψη που δηλώνουν ότι τους καθοδηγεί».
Για την Ελλάδα
Αναφερόμενος στις προκλήσεις της Ελλάδας, ο κ. Βενιζέλος τόνισε: «Ο τεχνολογικός ανταγωνισμός στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνδυασμό με το διαδίκτυο και τη συλλογή, αποθήκευση και επεξεργασία big data, ως ανταγωνισμός μεταξύ εταιρειών, μεταξύ εταιρειών και κρατών και μεταξύ κρατών, αναδεικνύει κατά βάθος και πάλι ως επίδικο αντικείμενο τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Αν η δυτική, φιλελεύθερη, συνταγματική δημοκρατία δεν προστατεύσει τον εαυτό της έναντι του κινδύνου της θεσμικής και αξιακής υπονόμευσής της μέσω ανεξέλεγκτων, καταχρηστικών και παραβατικών εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης και όλου του πλέγματος των νέων τεχνολογιών, δεν έχει ουσιαστικό νόημα η κατίσχυση της Δύσης στον τεχνολογικό και οικονομικό ανταγωνισμό επί του πεδίου της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η Ελλάδα, μια μικρή-μεσαία ευρωπαϊκή χώρα, χωρίς μικρομεγαλισμούς και χωρίς εύκολες κοινοτοπίες, πρέπει να έχει ως κράτος και πολιτικό σύστημα, ως επιστημονική κοινότητα και ως κοινωνία πολιτών. Συνείδηση του επίδικου αντικειμένου και της διακινδύνευσης και να κινείται αναλόγως σε όλα τα πεδία. Τη λειτουργία της δημοκρατίας και της εγγύησης του κράτους δικαίου, την πραγματική ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, τη στρατηγική εθνικής ασφάλειας, τη ριζική αναβάθμιση του εκπαιδευτικού της συστήματος και τη γενναία και διορατική υποστήριξη του ερευνητικού της οικοσυστήματος».
