Ο πρώην υπουργός Άμυνας Μιχάιλο Φεντόρ
Σε τροχιά πολιτικής κρίσης στην Ουκρανία, με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να δέχεται αυξανόμενες πιέσεις, καθώς ο τέως υπουργός Άμυνας Μιχάιλο Φεντόροφ ζητά τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών εν μέσω του πολέμου, ενώ παράλληλα οι αρχές κατά της διαφθοράς διερευνούν υπόθεση που φέρεται να αφορά βουλευτές και ανώτερους αξιωματούχους της προεδρίας.
Ο Φεντόροφ, πρώην στενός σύμμαχος του Ζελένσκι και ένας από τους πιο δημοφιλείς πολιτικούς στη χώρα, ζήτησε την Τρίτη την αποκατάσταση μιας «πλήρως λειτουργικής δημοκρατικής διαδικασίας» ακόμη και υπό συνθήκες παρατεταμένου πολέμου. «Η δημοκρατία δεν μπορεί να κρατείται όμηρος από τη Ρωσία. Πολεμάμε ακριβώς επειδή θέλουμε να παραμείνουμε ένα ελεύθερο ευρωπαϊκό κράτος», δήλωσε σε εννιάλεπτο βιντεοσκοπημένο μήνυμα.
Πρόκειται για την πιο άμεση μέχρι σήμερα πολιτική αμφισβήτηση του Ζελένσκι από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής το 2022. Ο Φεντόροφ υποστήριξε ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει «συστημική κρίση διακυβέρνησης» και άσκησε κριτική στη διαφθορά εν καιρώ πολέμου, χωρίς ωστόσο να διατυπώσει συγκεκριμένες κατηγορίες εναντίον του προέδρου ή άλλων αξιωματούχων.
Την ίδια ώρα, οι ουκρανικές υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησαν σήμερα ειδική επιχείρηση εναντίον βουλευτών και προεδρικών συμβούλων, σε μια πολιτική συγκυρία που φέρνει νέους πονοκεφάλους στον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Οι υπηρεσίες NABU και SAPO ανακοίνωσαν ότι αποκάλυψαν μια ομάδα, στην οποία περιλαμβάνεται ένας προεδρικός αξιωματούχος, που είναι ύποπτη για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ύψους 150 εκατομμύρια χρίβνια (3,35 εκατομμύρια δολάρια).
Οι υπηρεσίες δήλωσαν σε βίντεο στο YouTube ότι η ομάδα αποτελούνταν από έναν αναπληρωτή επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, έναν πρώην βουλευτή, επικεφαλής των διοικητικών και εποπτικών συμβουλίων μιας κρατικής τράπεζας και άλλους. Δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα ονόματα των εμπλεκομένων στην υπόθεση, όπως ορίζει η ουκρανική νομοθεσία.
Μετά τις ανακοινώσεις αυτές, ο Ζελένσκι απέπεμψε την αναπληρώτρια επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Ιρίνα Μούντρα, σύμφωνα με διάταγμα που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο της προεδρίας. Δεν δόθηκε καμία εξήγηση για την αποπομπή αυτή.
Η έρευνα δημιουργεί νέο πονοκέφαλο για τον Ζελένσκι, καθώς έρχεται μια μέρα αφού ο δημοφιλής πρώην υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φέντοροφ, ο οποίος αποπέμφθηκε τον Ιούλιο, ζήτησε τη διεξαγωγή εκλογών στη χώρα, παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο με τη Ρωσία, προκειμένου «να αποκατασταθεί η δημοκρατική διαδικασία».
Η αποπομπή Φεντόροφ ακολούθησε εβδομάδες πολιτικής αναταραχής.
Σήμερα η ουκρανική βουλή επικύρωσε τον διορισμό του Γιεβγκένι Χμάρα στο πόστο του νέου υπουργού Άμυνας και του Αντρέι Σιμπίχα στη θέση του υπουργού Εξωτερικών.
Η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της πρόσφατης απομάκρυνσης του Φεντόροφ από το υπουργείο Άμυνας. Ο 35χρονος, ο οποίος είχε διατελέσει και υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού και ήταν από τους βασικούς υποστηρικτές της αξιοποίησης των dronesστον πόλεμο, ανέλαβε το υπουργείο Άμυνας τον Ιανουάριο. Υπό την ηγεσία του προωθήθηκε περισσότερο η χρήση δεδομένων, στατιστικών και αυτοματοποιημένων συστημάτων στον σχεδιασμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η αυξανόμενη δημοτικότητά του, ωστόσο, τον έφερε σε σύγκρουση με επικεφαλείς της στρατιωτικής ηγεσίας, μεταξύ άλλων με τον τότε αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων, στρατηγό Ολεξάντρ Σίρσκι, αλλά και με ισχυρούς παράγοντες της αμυντικής βιομηχανίας, καθώς επιχείρησε να μεταρρυθμίσει το σύστημα προμηθειών και να αντιμετωπίσει τη διαφθορά. Ο Ζελένσκι τον απέλυσε στις 15 Ιουλίου, μόλις έξι μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Η απομάκρυνση του Φεντόροφ προκάλεσε σπάνιες, για τα δεδομένα του πολέμου, διαδηλώσεις στο Κίεβο και σε άλλες πόλεις, με συμμετοχή κυρίως νεότερων Ουκρανών. Οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν, με τους διαδηλωτές να ζητούν την επιστροφή του στο υπουργείο Άμυνας και την απομάκρυνση του Σίρσκι. Ακόμη και έναν μήνα μετά την αποπομπή του, χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδήλωση στο Κίεβο, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Ο λαός είναι η εξουσία» και «Η διαφθορά σκοτώνει».
Διαδηλωτές κρατούν φωτογραφία του πρώην υπουργού Άμυνας Μιχάιλο Φεντόροφ κατά τη διάρκεια άλλης συγκέντρωσης διαμαρτυρίας κατά της αποπομπής του στο Κίεβο, την Παρασκευή 24 Ιουλίου 2026. (AP Photo/Efrem Lukatsky)
Ο Φεντόροφ, σε αντίθεση με άλλους πιθανούς πολιτικούς αντιπάλους του Ζελένσκι, αρνήθηκε να αναλάβει άλλη κυβερνητική θέση μετά την απομάκρυνσή του, δηλώνοντας ότι θα δεχόταν μόνο την επιστροφή του στο υπουργείο Άμυνας.
Την ίδια ώρα, οι ουκρανικές αρχές κατά της διαφθοράςεντείνουν τις έρευνές τους. Οι υπηρεσίες NABU και SAPO ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησαν έρευνα σε βάρος μη κατονομαζόμενων βουλευτών και «υψηλόβαθμων αξιωματούχων» του γραφείου του Ζελένσκι, χωρίς να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες. Η ανακοίνωση έγινε λίγες ώρες πριν από κρίσιμη ψηφοφορία στο κοινοβούλιο για τον διορισμό του νέου υπουργού Άμυνας, Γεβγέν Χμάρα.
Ο Χμάρα, πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών, εγκρίθηκε την Τετάρτη από το κοινοβούλιο με συντριπτική πλειοψηφία. Καθώς η θέση του υπουργού Άμυνας πρέπει να καταλαμβάνεται από πολιτικό πρόσωπο, ο Χμάρα παραιτήθηκε από τις ένοπλες δυνάμεις πριν αναλάβει τα νέα του καθήκοντα. Έξω από το κοινοβούλιο, υποστηρικτές του Φεντόροφ διαδήλωσαν κατά της ψηφοφορίας.
Παράλληλα, ο Ζελένσκι απέπεμψε την Τετάρτη την αναπληρώτρια επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Ιρίνα Μούντρα, σύμφωνα με διάταγμα που δημοσιεύθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα της ουκρανικής προεδρίας. Δεν δόθηκε αιτία για την απομάκρυνσή της, ενώ δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι η απόφαση συνδέεται με την υπόθεση διαφθοράς. Νωρίτερα την ίδια ημέρα, οι αρχές κατά της διαφθοράς είχαν ανακοινώσει ότι αποκάλυψαν ομάδα που φέρεται να εμπλέκεται σε ξέπλυμα χρήματος και στην οποία περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τις ίδιες, ανώτερος αξιωματούχος της προεδρίας.
Η πολιτική πίεση προς τον Ζελένσκι εντείνεται έτσι σε πολλαπλά μέτωπα, καθώς η συζήτηση για τη διεξαγωγή εκλογών εν καιρώ πολέμου συμπίπτει με διαδηλώσεις, εσωτερικές αντιπαραθέσεις και νέες έρευνες για διαφθορά που αγγίζουν τον στενό κύκλο της προεδρίας. Παρά τις φήμες για εκλογές μέσα στη φετινή χρονιά, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει συγκεκριμένη εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση.
Πηγές: Με πληροφορίες Reuters /AFP
