Για την ζωή στην Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας και τον τρόπο που επηρέασε το ηγετικό της στιλ μιλά η καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ σε συνέντευξη που παραχώρησε στη Süddeutsche Zeitung με αφορμή τον εορτασμό, σήμερα, της 30ής επετείου από την Πτώση του Τείχους.
«Επί 35 χρόνια βίωνα την επίσημη άποψη ως διαφορετική από τη δική μου. Ήμουν μόνη με την άποψή μου ή την μοιραζόμουν με πολύ λίγους ανθρώπους. Για αυτό και δεν με ενοχλεί όταν οι άλλοι βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά», εξηγεί η κυρία Μέρκελ και περιγράφει τα χρόνια της στην Ανατολική Γερμανία ως «σχεδόν άνετα».
Η καγκελάριος, η οποία έζησε στο Ανατολικό Βερολίνο μέχρι την ηλικία των 35 ετών, επιχειρεί για μια ακόμη φορά να εξηγήσει ότι το γεγονός ότι ζούσε σε ένα απολυταρχικό καθεστώς δεν καθόριζε απολύτως την ποιότητα της καθημερινότητάς της. «Η ζωή στην ΛΔΓ ήταν κάποιες φορές με κάποιο τρόπο σχεδόν άνετη, επειδή υπήρχαν πράγματα που πολύ απλά δεν μπορούσαμε να επηρεάσουμε. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δυσκολεύονται να καταλάβουν ότι υπήρχε μια διαφορά μεταξύ του κράτους της ΛΔΓ και της ζωής των πολιτών της ΛΔΓ», προσθέτει η κυρία Μέρκελ και συνεχίζει: «Με ρωτούν αν μπορούσε κανείς να είναι ευτυχισμένος στην ΛΔΓ και αν μπορούσε να γελάσει. Ναι, αλλά κάναμε συμβιβασμούς».
Σε ό,τι αφορά την δυσκολία προσαρμογής πολλών Ανατολικογερμανών στην ελευθερία της Ομοσπονδιακής Γερμανίας, η Καγκελάριος επισημαίνει ότι «η ελευθερία, το να πρέπει κανείς να αποφασίσει για τα πάντα, είναι κάτι που πρέπει να το μάθει».
Σήμερα η κυρία Μέρκελ, από κοινού με τον Ομοσπονδιακό Πρόεδρο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ, θα υποδεχθεί μεταξύ άλλων τους ηγέτες των κρατών του Βίζεγκραντ (Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία) και θα παρευρεθεί στις εορταστικές εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν το απόγευμα στην Πύλη του Βρανδεμβούργου.
“Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά ένα ορόσημο για την εξέλιξη μιας ενωμένης Ευρώπης”, τονίζει σε αποψινές δηλώσεις του με την ευκαιρία της αυριανής 30ης επετείου εκείνης της “ιστορικής” 9η Νοεμβρίου 1989, ο πρόεδρος της αυστριακής Βουλής Βόλφγκανγκ Σομπότκα, προσθέτοντας ότι “η μνήμη δεν πρέπει να εξαντλείται σε ημερολογιακά γεγονότα, αλλά πολύ περισσότερο να είναι μία διαρκής και προ πάντων προσανατολισμένη προς τα εμπρός, διαδικασία”.
Σύμφωνα με τον ίδιο, “το Σιδηρούν Παραπέτασμα, του οποίου γνωστότερο σύμβολο υπήρξε το Τείχος του Βερολίνου, επηρέαζε μόνιμα επί δεκαετίες τη ζωή στις χώρες στα ανατολικά σύνορα της Αυστρίας, η οποία μόνον με την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Ιανουαρίου 1995 βρέθηκε στο κέντρο της Ευρώπης, και αυτό ήταν ένα βήμα που κατέστη δυνατό μόνον με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και με τα γεγονότα που ακολούθησαν”.
Στις δηλώσεις του ο πρόεδρος της αυστριακής Βουλής υπενθυμίζει πως ήδη τον Ιούνιο και τον Αύγουστο του 1989, με τη διάτρηση του Σιδηρού Παραπετάσματος (σ.σ. με το κόψιμο των συρματοπλεγμάτων στα σύνορα Ουγγαρίας και Αυστρίας) και στο πλαίσιο ενός “πικ-νικ” στην αυστριακή μεθοριακή ζώνη προς την ουγγρική πλευρά, είχαν επιτευχθεί καθοριστικές πρόοδοι στις σχέσεις ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.
Σημειώνοντας τη σημαντική προσφορά του τότε Αυστριακού υπουργού Εξωτερικών ‘Αλοϊς Μοκ (σ.σ. ο οποίος είχε προχωρήσει στο “κόψιμο” των συρματοπλεγμάτων με τον Ούγγρο ομόλογό του, Γκιούλα Χορν), ο Βόλφγκανγκ Σομπότκα επισημαίνει ότι “έως σήμερα το εγχείρημα ειρήνης Ευρώπη δεν έχει ολοκληρωθεί, αλλά είναι μία διαρκής διαδικασία, στην εστίαση της οποίας βρίσκονται τώρα οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων”.
Αυτή την εβδομάδα το Βερολίνο, επιστρατεύει την τέχνη και την τεχνολογία, την επιστήμη και την ιστορία, την νοσταλγία και την αισιοδοξία, αλλά πάνω από όλα την μόνιμη διάθεσή του για ξέφρενο γλέντι. Στόχος είναι να προσφέρει στους Γερμανούς και στους επισκέπτες του μια εμπειρία αντάξια των 30 χρόνων που συμπληρώνονται από την σημαντικότερη στιγμή της νεότερης ιστορίας του, την Πτώση του Τείχους που χώριζε στα δύο την πόλη, την Γερμανία — και τον κόσμο ολόκληρο.
Η πόλη, η οποία τον Νοέμβριο του 1989 έγινε μέσα σε μια νύχτα η σκηνή του τέλους του Ψυχρού Πολέμου, έχει ήδη μετατραπεί σε ένα μεγάλο υπαίθριο φεστιβάλ. Εκατοντάδες εκθέσεις, καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, ξεναγήσεις στα σημεία των γεγονότων και προβολές φιλοδοξούν να θυμίσουν στους παλιότερους και να τονίσουν στους νεότερους ότι η σημερινή «κανονικότητα» στην Γερμανία φάνταζε κάποτε αδιανόητη και ότι η ειρήνη και η ελευθερία κερδήθηκαν με μια σπουδαία –και ειρηνική– επανάσταση.
Το Βερολίνο είναι ούτως ή άλλως μια πόλη — ανοιχτή έκθεση. Η ιστορία του είναι ζωντανή και βρίσκεται παντού γύρω από τον επισκέπτη, που συχνά αισθάνεται ότι είναι κι αυτός κομμάτι της, πρωταγωνιστώντας σε ένα καλογυρισμένο φιλμ νουάρ, μέσα από γέφυρες κατασκόπων, απαγορευμένες γραμμές μετρό, εικόνες αντίστασης και ανθρώπινες ιστορίες. Αυτές τις μέρες η πόλη αφηγείται με όλους τους τρόπους την ιστορία της Πτώσης του Τείχους της. Επτά εκθέσεις έχουν στηθεί σε ισάριθμα σημεία-ορόσημα για τα γεγονότα της περιόδου 1989-1990:
Στην ιστορική Πύλη του Βρανδεμβούργου, το σύμβολο της διχοτόμησης της Γερμανίας και της Ευρώπης, έχει ήδη τοποθετηθεί η εντυπωσιακή εγκατάσταση «Οράματα εν κινήσει» του αμερικανού Πάτρικ Σερν — ένα «ιπτάμενο» δίχτυ μήκους άνω των 100μ που πλέχθηκε από 30.000 μηνύματα με ευχές, αναμνήσεις και ελπίδες ανθρώπων που είτε έζησαν τα γεγονότα είτε επηρεάστηκαν από αυτά. Η εγκατάσταση αποτελεί φόρο τιμής στους διαδηλωτές της ειρηνικής επανάστασης. Το ίδιο σημείο το Σάββατο το βράδυ θα γίνει για μια ακόμη φορά το επίκεντρο της γιορτής, με συναυλία της διάσημης Staatskapelle υπό την διεύθυνση του Ντάνιελ Μπάρενμπόιμ, ροκ μουσική και ζωντανές αφηγήσεις από τα γεγονότα του 1989. Αργότερα, ο DJ WestBam θα αναλάβει να μετατρέψει την Πύλη σε «European Club Night», σε ένα ξέφρενο πάρτι που θα επεκταθεί σε 27 κλαμπ του Βερολίνου.
Στην Αλεξάντερ Πλατς, το αλλοτινό κέντρο του ανατολικού Βερολίνου, σε ειδικές τρισδιάστατες προβολές, παρουσιάζονται ήδη οι μαζικές διαδηλώσεις στην Ανατολική Γερμανία, οι οποίες οδήγησαν στην Πτώση του Τείχους.
Λίγο πιο κάτω, στην έδρα του αρχηγείου της τρομερής Stasi, η πρόσοψη του κτιρίου θα γεμίσει εικόνες από τις διαμαρτυρίες κατά της μυστικής αστυνομίας του καθεστώτος.
Λίγο ανατολικότερα, η Εκκλησία της Γεσθημανής, όπου βρήκαν καταφύγιο οι αντικαθεστωτικοί το 1989, υπενθυμίζει με προβολές, διαλέξεις και συζητήσεις με τους πρωταγωνιστές, τον ρόλο της στην ειρηνική επανάσταση. Χθες μάλιστα φιλοξένησε συναυλία της Πάτι Σμιθ, με τίτλο «Tα τείχη θα πέσουν».
Το δυτικό Βερολίνο, το οποίο όσο η πόλη ήταν μοιρασμένη ζούσε σε ένα ιδιότυπο καθεστώς ελευθερίας και φόβου, θα φιλοξενήσει στην κοσμοπολίτικη λεωφόρο Kurfuerstendamm αφηγήσεις οικογενειών που έζησαν για χρόνια στις δυο πλευρές του Τείχους και επανενώθηκαν στις 9 Νοεμβρίου του 1989.
Το Παλάτι της Δημοκρατίας, στην Σλοσπλατς, η έδρα του κοινοβουλίου της ΛΔΓ, έγινε το «θέατρο» των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας των Ανατολικογερμανών από τον Οκτώβριο του 1989, μέχρι και τις 4 Νοεμβρίου, οπότε και πραγματοποιήθηκε εκεί η μαζικότερη διαδήλωση στην ιστορία της χώρας. Φέτος, οι εκδηλώσεις στο σημείο είναι αφιερωμένες στις πρώτες ελεύθερες εκλογές στην ΛΔΓ, τον Μάρτιο του 1990.
Η East Side Gallery, το μεγαλύτερο κομμάτι του Τείχους που στέκει ακόμη στην ανατολική όχθη του ποταμού Σπρεε, μετατράπηκε το 1990 σε έναν μεγάλο καμβά για καλλιτέχνες από 21 χώρες, οι οποίοι ζωγράφισαν 106 θέματα ειρήνης, φιλίας, αγώνα και αισιοδοξίας. Σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του Βερολίνου και στον φετινό εορτασμό θα συμμετάσχει με ειδικές τρισδιάστατες προβολές προσωπικών μαρτυριών των χιλιάδων πρωταγωνιστών των γεγονότων.
Στόχος των διοργανωτών είναι να τιμήσει τα θύματα του καθεστώτος της Ανατολικής Γερμανίας, αλλά και να δώσει στους επισκέπτες μια όσο το δυνατόν ακριβέστερη εμπειρία από τα γεγονότα της ειρηνικής επανάστασης. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται ταυτόχρονα στην ανάγκη η γενιά που μεγάλωσε στο ελεύθερο Βερολίνο να κατανοήσει πώς ήταν η ζωή στην πόλη πριν από το 1989. Για αυτόν τον σκοπό έχει δημιουργηθεί η εφαρμογή «MauAR», η οποία βάζει τον χρήστη στις «πραγματικές» συνθήκες του μοιρασμένου Βερολίνου.
