Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έλαβε μέρος σε εκδήλωση που διοργάνωσε στις Βρυξέλλες η δεξαμενή σκέψης «Friends of Europe» με θέμα «Η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία της Ελλάδας: Ένα Ευρωπαϊκό μοντέλο για τον κοινωνικό διάλογο».
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως είχε συζήτηση με την Εκτελεστική Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Roxana Mînzatu, αρμόδια για ζητήματα Κοινωνικών Δικαιωμάτων και Δεξιοτήτων, Ποιοτικών Θέσεων Εργασίας και Ετοιμότητας, και με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Séamus Boland, σχετικά με τις επιτυχίες της Ελλάδας σε ό,τι αφορά την αγορά εργασίας και για τις πρόνοιες της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας.
Ακολουθεί η ομιλία του Πρωθυπουργού:
Θα αφήσω στην άκρη τις σημειώσεις μου, καθώς η συζήτηση που προηγήθηκε ήταν πολύ εμπνευσμένη.
Σας ευχαριστώ πολύ, κ. Kanani, για τον εξαιρετικό συντονισμό. Ευχαριστώ το «Friends of Europe» για τη φιλοξενία και σας ευχαριστώ όλους για την παρουσία σας. Ξέρω ότι είναι μια ημέρα με πυκνή δραστηριότητα στις Βρυξέλλες. Χαίρομαι που σας φέραμε λίγη αθηναϊκή ζέστη. Δεν ξέρω πόσο θα διαρκέσει, αλλά φροντίστε να το απολαύσετε.
Με χαροποιεί ιδιαίτερα που συμμετέχω σε αυτή την εκδήλωση, κα Αντιπρόεδρε. Θυμάμαι την πολύ ενδιαφέρουσα συνάντηση που είχαμε στην Αθήνα, όταν γιορτάσαμε την υπογραφή αυτής της εθνικής συλλογικής συμφωνίας για την εργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και της κυβέρνησης. Ήταν ένα ορόσημο για μια χώρα που, όπως επισημάνατε, δεν είχε πραγματικά ισχυρή παράδοση στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.
Και πιστεύω ότι ήρθε σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στιγμή, διότι αν εξετάσουμε τη συνολική εξέλιξη της ελληνικής αγοράς εργασίας, έχουμε σημειώσει, όπως είπε η Νίκη, μεγάλη πρόοδο τα τελευταία χρόνια. Όταν αναλάβαμε τη διακυβέρνηση της χώρας το 2019, θέσαμε την καταπολέμηση της ανεργίας ως πρώτη μας προτεραιότητα. Και αυτό ήταν απολύτως φυσικό, διότι εκείνη την εποχή το ποσοστό ανεργίας ανερχόταν στο 18%. Η ανεργία των νέων κινούνταν κοντά στο 40%, 500.000 Έλληνες -πολλοί από τους οποίους επέλεξαν μάλιστα τις Βρυξέλλες- είχαν εγκαταλείψει τη χώρα, αναζητώντας ευκαιρίες απασχόλησης στο εξωτερικό. Και η αντιμετώπιση αυτού του επείγοντος προβλήματος αποτελούσε την κορυφαία πολιτική μας προτεραιότητα.
Επτά χρόνια αργότερα, πιστεύω ότι έχουμε σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο. Η ανεργία βρίσκεται πλέον γύρω στο 8%. Έχουμε δημιουργήσει 560.000 θέσεις εργασίας. Καταφέραμε να αντιστρέψουμε το κύμα του brain drain, με αποτέλεσμα να επιστρέφουν στη χώρα περισσότεροι από όσους φεύγουν. Το Υπουργείο Εργασίας διοργανώνει εντυπωσιακές εκδηλώσεις σε όλη την Ευρώπη, όπου εταιρείες και νέοι Έλληνες ενώνουν τις δυνάμεις τους και εξερευνούν ευκαιρίες απασχόλησης στη χώρα μας.
Και βέβαια, καθώς η ανεργία μειώνεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς, οι μισθοί έχουν επίσης αυξηθεί. Στη δεύτερη θητεία μας, επανεκλεγήκαμε το 2023, δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση των μισθών.
Και θέσαμε πολύ σαφείς στόχους: ο θεσμοθετημένος κατώτατος μισθός ήταν 650 ευρώ όταν αναλάβαμε τη διακυβέρνηση του τόπου, το 2019. Έχουμε δεσμευτεί ότι θα φτάσει τα 950 ευρώ έως το 2027. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στα 920 ευρώ, οπότε πιστεύω ότι υπάρχουν καλές πιθανότητες να επιτευχθεί αυτός ο στόχος και ενδεχομένως να τον υπερβούμε.
Θέσαμε έναν πολύ σαφή στόχο όσον αφορά τον μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης. Είπαμε ότι θα πρέπει να φτάσει τα 1.500 ευρώ έως το 2027, έχουμε ήδη φτάσει σε αυτό το επίπεδο το 2026. Θέλαμε περισσότερες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης και λιγότερες θέσεις μερικής απασχόλησης. Κινούμαστε σαφώς σε αυτή την κατεύθυνση.
Θέλαμε καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, και μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις μας ήταν η εισαγωγή μιας ψηφιακής κάρτας εργασίας, η οποία καταγράφει ψηφιακά και σε πραγματικό χρόνο τις ώρες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών. Και αυτό αντιμετώπισε μια σημαντική ανησυχία των εργαζομένων, δηλαδή ότι εργάζονταν υπερωριακά αλλά δεν αμείβονταν για την εργασία τους.
Επομένως, όταν μιλάμε για δίκαιες απολαβές, υποθέτω ότι το πρώτο ζήτημα είναι να διασφαλίσουμε ότι αμείβεσαι για τις πραγματικές ώρες που εργάζεσαι. Έχουμε, λοιπόν, κάνει βελτιώσεις σε όλα αυτά τα πεδία. Όμως, όπως είπε η Νίκη, εξακολουθούσε να υπάρχει ένα μεγάλο κενό, και αυτό ήταν ο αριθμός των εργαζομένων που καλύπτονταν από συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
Και πράγματι, όταν η Νίκη ήρθε για πρώτη φορά να παρουσιάσει αυτή την ιδέα, ήμουν κάπως επιφυλακτικός, διότι στο παρελθόν είχαμε δει αρκετά συχνά συνδικαλιστικές οργανώσεις να εργαλειοποιούνται από πολιτικά κόμματα. Είναι πολύ καλοί στην οργάνωση διαδηλώσεων, αλλά όχι τόσο στο να προσελκύουν μεγάλα πλήθη τον τελευταίο καιρό. Ίσως αυτό να υποδηλώνει επίσης τον μεταβαλλόμενο ρόλο των συνδικάτων.
Ωστόσο, οι κοινωνικοί εταίροι κατάφεραν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, ειδικά οι εκπρόσωποι εργαζομένων και εργοδοτών, και να καταλήξουν σε μία, θεωρώ, πραγματικά ιστορική συμφωνία, δηλαδή μια συμφωνία-πλαίσιο που επικυρώθηκε από το κοινοβούλιό μας, αλλά ουσιαστικά υπογράφηκε από τους κοινωνικούς εταίρους και την κυβέρνηση ως εγγυητή όσων ουσιαστικά είχαν συμφωνηθεί, και η οποία αργότερα κατοχυρώθηκε νομοθετικά.
Και είναι πολύ ενδιαφέρον πόση πρόοδο έχουμε δει από τότε, καθώς έχουμε δει να υπογράφονται αρκετές κλαδικές συμφωνίες, και αυτές οι κλαδικές συμφωνίες πάντα οδηγούν σε καλύτερες συνθήκες εργασίας και, φυσικά, σε καλύτερους μισθούς για τους εργαζόμενους που καλύπτονται από αυτές.
Εν τέλει, πρέπει να έχουμε επίγνωση ότι το βασικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όλες οι κυβερνήσεις σήμερα είναι το προσιτό κόστος ζωής. Και όταν μιλάμε για προσιτό κόστος ζωής, η απάντηση πρέπει να είναι μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα. Τι σημαίνει μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα; Σημαίνει υψηλότερους ονομαστικούς μισθούς και λιγότερους φόρους. Έτσι δημιουργείς και ενισχύεις το διαθέσιμο εισόδημα.
Επομένως, αυτές οι κλαδικές συλλογικές συμφωνίες κατάφεραν να εξασφαλίσουν καλύτερους μισθούς και καλύτερες συνθήκες εργασίας, και αναμένω ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί. Και πιστεύω ότι έχουμε φτάσει σε ένα επίπεδο ωριμότητας όπου μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτές τις βέλτιστες πρακτικές και να μην τις αναφέρουμε πλέον ως εξαιρέσεις, αλλά να προσπαθήσουμε να τις καταστήσουμε τον κανόνα.
Για παράδειγμα, βρέθηκα στη Ρόδο πριν από λίγες ημέρες, η τοπική ένωση ξενοδόχων και οι τοπικοί εκπρόσωποι των εργαζομένων στον ξενοδοχειακό κλάδο έχουν υπογράψει μία συμφωνία που εξασφαλίζει σημαντικά καλύτερες αποδοχές. Και πιστεύω ότι αυτό αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία σε μια εποχή που οι εργοδότες συνειδητοποιούν ότι η προσέλκυση ταλαντούχων εργαζομένων δεν είναι πλέον εύκολη υπόθεση.
Είναι εύκολο να προσελκύσεις ταλέντα όταν η ανεργία βρίσκεται στο 18%. Βρίσκεις πολλούς εργαζόμενους. Όταν όμως η ανεργία κινείται πέριξ του 8%, πρέπει να προσφέρεις κάτι καλύτερο, και δεν πρόκειται απλώς για καλύτερο μισθό, αλλά και για καλύτερες παροχές, καλύτερες συνθήκες εργασίας.
Χαίρομαι που οι Έλληνες εργοδότες αρχίζουν να κατανοούν ότι η ευημερία τους συνδέεται στενά με την ευημερία των εργαζομένων τους. Πιστεύω ότι αυτό αποτελεί το θεμέλιο της κοινωνικής μας συμφωνίας, και είναι κάτι που αρχίζει πραγματικά να συμβαίνει στην Ελλάδα, ειδικά σε τομείς όπως η φιλοξενία.
Το τελευταίο σημείο που θέλω να αναφέρω -και είμαι ιδιαίτερα περήφανος γι’ αυτό- είναι ότι η συμφωνία αυτή υπογράφηκε και επικυρώθηκε από μια κεντροδεξιά κυβέρνηση. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κάτι που θα περίμενε κανείς. Συνήθως είναι η αριστερά που μιλάει συνεχώς για τα δικαιώματα των εργαζομένων, αλλά ήταν μια κεντροδεξιά κυβέρνηση που κατάφερε να επιτύχει μια συμφωνία που ουσιαστικά ωφελεί τόσο τους εργοδότες όσο και, κυρίως, τους εργαζόμενους.
Και σε μια εποχή που, όπως επισημάνατε, οι νέοι σε όλη την Ευρώπη αισθάνονται ότι απειλούνται από μεγάλες αλλαγές στην αγορά εργασίας, σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει μια τεράστια πρόκληση για την κοινωνική συνοχή και θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε σημαντική αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας, το γεγονός ότι μια κυβέρνηση αλλά και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ενδιαφέρονται πραγματικά για τους εργαζόμενους και επιτυγχάνουν συγκεκριμένα αποτελέσματα, θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Μιλάμε συχνά για εμπιστοσύνη και όλοι γνωρίζουμε ότι η εμπιστοσύνη είναι μια πολύ αόριστη έννοια, αλλά ο μόνος τρόπος που γνωρίζω για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης είναι να τηρείς τις δεσμεύσεις σου και να πετυχαίνεις αποτελέσματα. Μπορεί να ακούγεται πολύ απλοϊκό, αλλά δεν υπάρχουν πολλές κυβερνήσεις στην Ευρώπη που το κάνουν αυτό αυτή τη στιγμή.
Είμαι υπερήφανος που, καθώς μπαίνουμε στον τελευταίο χρόνο της θητείας μας, έχουμε τηρήσει τις δεσμεύσεις μας όσον αφορά τους μισθούς. Έχουμε επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην αγορά εργασίας. Έχουμε θέσει την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων στο επίκεντρο των πολιτικών μας για την εργασία και καταφέραμε να φέρουμε στο ίδιο τραπέζι εργαζόμενους και εργοδότες για να υπογράψουν αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες.
Όπως έχει ειπωθεί, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτές οι συμφωνίες πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη ζητήματα όπως η παραγωγικότητα. Για παράδειγμα, ο νέος νόμος μας για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού, ο οποίος θα τεθεί σε ισχύ το 2028, καθιστά αυτό το σημείο απόλυτα σαφές, διότι δεν θέλουμε να βρεθούμε στη θέση να προσφέρουμε ίσως ελκυστικές ονομαστικές αυξήσεις μισθών, οι οποίες όμως δεν υποστηρίζονται πραγματικά από την παραγωγικότητα.
Η επόμενη πρόκληση, πιστεύω, θα είναι το πώς θα αξιοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη για να ενισχύσουμε την παραγωγικότητα του εργατικού δυναμικού μας και θα διασφαλίσουμε ότι θα υλοποιήσουμε ένα μεγάλης κλίμακας, θεωρώ, πρόγραμμα επανεκπαίδευσης και αναβάθμισης δεξιοτήτων, προκειμένου να εξοικειώσουμε το εργατικό δυναμικό μας, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, με τις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο να καταστήσουμε τους εργαζόμενούς μας πολύ πιο παραγωγικούς.
Και, όπως έχω διαβάσει, ενδέχεται μεν κάποιος να αντικατασταθεί από ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης, αλλά είναι πολύ πιο πιθανό να αντικατασταθεί από έναν άνθρωπο που ξέρει να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη. Επομένως, το να γνωρίζουμε πώς να χρησιμοποιούμε αυτή την τεχνολογία είναι απολύτως κρίσιμο, και πιστεύω ότι θα πρέπει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, κα Αντιπρόεδρε, των προτεραιοτήτων μας.
Επιτρέψτε μου, λοιπόν, να σας ευχαριστήσω και πάλι για την πρόσκλησή σας και να συγχαρώ την Επιτροπή για την ανάληψη σημαντικών πρωτοβουλιών και για την ανάδειξη αυτού του, κατά τη γνώμη μου, σημαντικού επιτεύγματος ως ευρωπαϊκού επιτεύγματος. Είναι ευχάριστο για εμάς, ξέρετε, στην Ελλάδα.
Πριν από 10 χρόνια, δεν ήταν πολλοί εκείνοι που μιλούσαν θετικά για την Ελλάδα σε αυτή την πόλη. Ωστόσο, χάρη στην επιμονή του ελληνικού λαού, πιστεύω ότι καταφέραμε να υλοποιήσουμε σημαντικές μεταρρυθμίσεις.
Η οικονομία μας σήμερα πετυχαίνει απόλυτα υγιή πρωτογενή πλεονάσματα. Το χρέος μας μειώνεται με ταχύτερο ρυθμό από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην ιστορία του ΟΟΣΑ. Και, ταυτόχρονα, μπορούμε να αξιοποιούμε τα πρωτογενή πλεονάσματά μας με στοχευμένο τρόπο, προσφέροντας φορολογικές ελαφρύνσεις και εισοδηματική στήριξη σε εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, ώστε να τους βοηθήσουμε να αντιμετωπίσουν αυτό το κύμα πληθωρισμού και αυξήσεων των τιμών, το οποίο έχει πλήξει όλες τις οικονομίες, ουσιαστικά από την εποχή του COVID.
Ευελπιστώ, λοιπόν, ότι η διαδρομή μας θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για άλλες χώρες, και αν χρειαστείτε ποτέ συμβουλές για το πώς να χειριστείτε ευαίσθητους χαρακτήρες όταν τους «κλειδώνετε» στο ίδιο δωμάτιο, μπορείτε απλά να ρωτήσετε τη Νίκη.
Σας ευχαριστώ πολύ.
