Μια συνεργασία που συνδυάζει την ψηφιακή τεκμηρίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη συμπερίληψη και την αξιοποίηση δεξιοτήτων υλοποιήθηκε από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) και την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία Science for You (SciFY).

Στο πλαίσιο του έργου «ΑμεΑ Πρωτοπόροι στην Τεχνητή Νοημοσύνη» της SciFY, εκπαιδευμένοι συμμετέχοντες ανέλαβαν εργασίες επισημείωσης δεδομένων, συμβάλλοντας στον εμπλουτισμό των μεταδεδομένων ψηφιακών πολιτιστικών τεκμηρίων που συγκεντρώνονται στο SearchCulture.gr, την ανοικτή πύλη του Εθνικού Συσσωρευτή Πολιτιστικού Περιεχομένου που αναπτύσσει και λειτουργεί το ΕΚΤ.

Το αντικείμενο της συνεργασίας

Για να μπορεί το πλούσιο ψηφιακό πολιτιστικό περιεχόμενο του SearchCulture.gr να εντοπίζεται και να αξιοποιείται αποτελεσματικά, προσφέρονται εξελιγμένες υπηρεσίες ανακάλυψης.

Οι υπηρεσίες αυτές βασίζονται στον σημασιολογικό εμπλουτισμό των μεταδεδομένων, για να αντιμετωπιστεί η ετερογένεια της τεκμηρίωσης των διαφορετικών φορέων και των συλλογών τους. Στο SearchCulture.gr εμπλουτίζονται τα μεταδεδομένα των τεκμηρίων με όρους από Λεξιλόγια που έχει αναπτύξει το ΕΚΤ, ώστε η πληροφορία για κάθε πεδίο μεταδεδομένων (τόπος, πρόσωπα, θέμα κ.α.) να εμφανίζεται με συγκεκριμένους και μονοσήμαντους όρους.

Με τον τρόπο αυτό περιορίζονται οι αμφισημίες και δημιουργούνται συσχετίσεις ανάμεσα στα τεκμήρια. Παράλληλα, επιτρέπεται η ενιαία αναζήτηση σε διαφορετικές συλλογές και η ανάπτυξη λειτουργικοτήτων για την ανακάλυψη περιεχομένου. Η προσθήκη του κατάλληλου όρου σε κάθε πεδίο γίνεται ημιαυτόματα με τα εργαλεία της υποδομής Semantics, που επίσης αναπτύσσει το ΕΚΤ, και την επίβλεψη των επιμελητών περιεχομένου.

Στη συγκεκριμένη συνεργασία με τη SciFY, το αντικείμενο ήταν η πιο εξειδικευμένη αποτύπωση του θέματος των ψηφιακών τεκμηρίων όταν αφορούσε σε ζώο. Σε 2.600 τεκμήρια με θέμα «Ζώα», δεν είχε αναγνωρισθεί το αναφερόμενο ζώο (καμήλα, βάτραχος, γάτα κ.α.). Αυτή την εξειδικευμένη εργασία ανέλαβαν οι επισημειωτές, οι οποίοι μετά την εκπαίδευσή τους, χρησιμοποιώντας ένα ειδικό ελεγχόμενο λεξιλόγιο (επέκταση του Λεξιλογίου «Θεματικές Ετικέτες»), προσδιόρισαν το ζώο ή τα ζώα που εμφανίζονται σε κάθε τεκμήριο.

Τα αποτελέσματα της συνεργασίας

Η συνεργασία ολοκληρώθηκε με επιτυχία, επιβεβαιώνοντας στην πράξη ότι η κατάλληλη εκπαίδευση και η οργάνωση των απαιτούμενων διαδικασιών μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την ουσιαστική συμμετοχή ατόμων με αναπηρία σε εξειδικευμένες εργασίες ψηφιακής τεκμηρίωσης. Η SciFY ανέλαβε την εκπαίδευση και τον συντονισμό των συμμετεχόντων, ενώ το ΕΚΤ προσδιόρισε τις ανάγκες της δράσης, προετοίμασε τα δεδομένα και τα ελεγχόμενα λεξιλόγια και πραγματοποίησε τον ποιοτικό έλεγχο των επισημειώσεων.

Με τη συμβολή των συμμετεχόντων, 2.600 πολιτιστικά τεκμήρια με θέμα «Ζώα» από 20 ψηφιακές συλλογές, μεταξύ των οποίων έργα τέχνης, φωτογραφίες, αφίσες, εικονογραφήσεις και γραμματόσημα, απέκτησαν λεπτομερέστερη θεματική περιγραφή, διευκολύνοντας τον εντοπισμό και την αξιοποίησή τους από τους χρήστες.

Ένα χαρακτηριστικό αποτέλεσμα της συνεργασίας είναι η νέα θεματική έκθεση του SearchCulture.gr «Ο κόσμος των ζώων», η οποία αναδεικνύει τη διαχρονική παρουσία του ζωικού κόσμου στην τέχνη και τον υλικό πολιτισμό, μέσα από αρχαιολογικά αντικείμενα, έργα τέχνης, φωτογραφίες και άλλα ψηφιακά τεκμήρια.

Οι επισκέπτες μπορούν να εξερευνήσουν το υλικό της έκθεσης, αξιοποιώντας τις προηγμένες δυνατότητες αναζήτησης της πύλης και επιλέγοντας τους τύπους τεκμηρίων, τις ιστορικές περιόδους, τους τόπους ή τους φορείς που τους ενδιαφέρουν.

Η δράση αποτελεί ένα ουσιαστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τεχνολογία, τα ανοικτά πολιτιστικά δεδομένα και η συμπερίληψη μπορούν να συνδυαστούν, ενισχύοντας την πρόσβαση στη γνώση και την αξιοποίηση της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς.

SearchCulture.gr: Δέκα χρόνια πρόσβασης στον ελληνικό ψηφιακό πολιτισμό

Το SearchCulture.gr αποτελεί την ανοικτή, δημόσια πύλη του Εθνικού Συσσωρευτή Πολιτιστικού Περιεχομένου, που αναπτύσσει και λειτουργεί το ΕΚΤ. Η υποδομή υλοποιείται από το 2013 με πρωτότυπο λογισμικό και τέθηκε σε δημόσια λειτουργία το 2015.

Το 2025 συμπλήρωσε δέκα χρόνια δημόσιας λειτουργίας και σήμερα παρέχει ενιαία πρόσβαση σε περισσότερα από 1 εκατομμύριο ψηφιακά τεκμήρια από 164 ψηφιακές συλλογές 122 φορέων από όλη την Ελλάδα, μεταξύ των οποίων μουσεία, αρχεία, πινακοθήκες, βιβλιοθήκες, εφορείες αρχαιοτήτων, δήμοι και ερευνητικά κέντρα.

Το SearchCulture.gr σχεδιάστηκε με βάση τις αρχές των Ανοικτών Δεδομένων, τις δυνατότητες των σημασιολογικών τεχνολογιών και τα σύγχρονα πρότυπα τεκμηρίωσης και διαλειτουργικότητας στον χώρο του ψηφιακού πολιτισμού.

Αποτελεί μια πρότυπη εθνική ψηφιακή υποδομή και τον διαπιστευμένο Εθνικό Συσσωρευτή για την ευρωπαϊκή πλατφόρμα πολιτιστικής κληρονομιάς Europeana, συμβάλλοντας στη διεθνή προβολή και αξιοποίηση του ελληνικού ψηφιακού πολιτιστικού περιεχομένου.