Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας ανακηρύχθηκε Επίτιμος Δημότης Καστοριάς. Μετά την προσφώνηση που απηύθυνε ο Δήμαρχος Ιωάννης Κορεντσίδης, ο κ. Τασούλας έκανε την ακόλουθη αντιφώνηση:
«Κυρίες και κύριοι,
Είναι μεγάλη χαρά για μένα που βρίσκομαι σήμερα στην όμορφη Καστοριά, αυτό το ανοιχτό μουσείο εναλλαγών, καθρεφτισμένο στα νερά μιας λίμνης που συναγωνίζεται σε φυσικό κάλλος τη λίμνη των Ιωαννίνων, της ιδιαίτερης πατρίδας μου, μιας λίμνης «ἐν ᾖ τράχηλος ἀπό τῆς χέρσου εἰσέρχεται καὶ περί το ἂκρον εὑρύνεται εἰς πετρώδεις βουνούς ἀκροτελευτών. Περί δε τον τράχηλον και πύργοι και μεσοπύργια ὠκοδόμηνται κάστρου δίκην», όπως έγραψε στην Αλεξιάδα της η βυζαντινή πριγκίπισσα και ιστορικός Άννα Κομνηνή, για να υμνήσει τα έργα και τα κατορθώματα του πατέρα της, βυζαντινού αυτοκράτορα Αλεξίου Α’ Κομνηνού, ο οποίος απελευθέρωσε την Καστοριά.
Αυτή την αλλοτινή καστροπολιτεία που ακόμη αποπνέει μια ατμόσφαιρα βυζαντινή, με τις δεκάδες «σαν κοσμηματοθήκες εκκλησιές της», όπως λέει ο στίχος του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, ατενίζω σήμερα με ιδιαίτερη συγκίνηση. Μια πόλη, την οποία σύμφωνα με την παράδοση επανίδρυσε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός στις όχθες της λίμνης Ορεστιάδας, στον τόπο που άλλοτε υπήρχε σύμφωνα με τον Ρωμαίο ιστορικό Τίτο Λίβιο η πόλη Κέλετρον και αργότερα, σύμφωνα με τον Προκόπιο, η Διοκλητιανούπολη.
Αλλά και μια σύγχρονη πόλη, ακόμη σφραγισμένη από τον δυναμισμό μιας εποχής κατά την οποία αναδείχθηκε σε κέντρο εμπορίου και εξωστρέφειας, μια πόλη εύπορη και καλαίσθητη, όπως φανερώνουν τα θαυμαστά αρχοντικά και τα πυργόσπιτά της.
Και βρίσκομαι εδώ, σ’ αυτό το σταυροδρόμι πολιτισμών, επιχειρηματικότητας και πνευματικής δημιουργίας, χάρη στη μεγάλη τιμή που μου κάνετε, να με ανακηρύξετε επίτιμο δημότη Καστοριάς. Μια τιμή, η οποία αντιλαμβάνομαι πως πρωτίστως απευθύνεται στο αξίωμα που φέρω, στον θεσμό που εκπροσωπώ, τον ύπατο πολιτειακό θεσμό της Ελλάδος, ο οποίος ανάμεσα σε άλλα έχει ως αποστολή την διαφύλαξη της συνταγματικής λειτουργίας του πολιτικού παιχνιδιού στην Ελλάδα, αλλά και της συνταγματικής λειτουργίας των θεσμών μας.
Σκέφτομαι πόσοι πέρασαν από εδώ, πόσοι πολέμησαν και θυσιάστηκαν για να αποτελεί σήμερα η Καστοριά ένα πολύτιμο κομμάτι του εθνικού κορμού. Ένα κομμάτι του εθνικού κορμού που άντεξε Νορμανδούς, Σέρβους και Οθωμανούς – Οθωμανούς επί 527 χρόνια.
Και όχι μόνο άντεξε, αλλά είχε και πολιτιστική άνθηση επί πολλούς αιώνες! Εδώ διαμορφώθηκε το κέντρο της προετοιμασίας και του ξεσπάσματος του Μακεδονικού Αγώνα κατά της επίβουλης βουλγαρικής επιρροής. Ένας αγώνας που αποτέλεσε και το προανάκρουσμα των Βαλκανικών Πολέμων.
Από τους αδελφούς Παναγιώτη και Ιωάννη Εμμανουήλ, συντρόφους του πρωτομάρτυρα Ρήγα Φεραίου, ως τον Αναστάσιο Πηχιών, τον φωτισμένο δάσκαλο που πάλεψε για την ίδρυση ελληνικών σχολείων, συνέβαλε ουσιαστικά στην πρόοδο του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Καστοριάς, και αγωνίστηκε για την απελευθέρωση της Μακεδονίας από τους Τούρκους. Από τον παράτολμο μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη, ως τον Ίωνα Δραγούμη και τον αοίδιμο ήρωα Μίκη Ζέζα, δηλαδή τον Παύλο Μελά, «την ασώπαστη βοή καμπάνας που καλούσε στον αγώνα για τη Μακεδονία», όπως τον είχε χαρακτηρίσει ο επίσης μακεδονομάχος Αθανάσιος Σουλιώτης-Νικολαΐδης. Την έξοχη κατοικία του Παύλου Μελά, που βρίσκεται στην Κηφισιά, όπου είχα την τιμή να υπηρετήσω ως Δήμαρχος πριν από πολλά χρόνια, αποκατέστησαν οι Ένοπλες Δυνάμεις μας. Και χάρη στη Σχολή Ευελπίδων, η οικία του Παύλου Μελά σήμερα στην Κηφισιά είναι ένα ανοιχτό μουσείο, όπου φαίνεται από τι άνεση, από τι ευμάρεια και καλή τύχη ένας φέρελπις νιόπαντρος αξιωματικός έφυγε και τα παράτησε όλα αυτά, για να έρθει να δώσει τη ζωή του εδώ τον Οκτώβριο εκείνο του 1904.
Σκέφτομαι όλες εκείνες τις φωτισμένες προσωπικότητες, λογίους, διδασκάλους, πανεπιστημιακούς διδάκτορες, πολιτικούς επιστήμονες, οι οποίοι, ορμώμενοι από τη γενέτειρά τους, την Καστοριά, σπούδασαν στα μεγάλα κέντρα του εξωτερικού και μεταλαμπάδευσαν τις αρχές και τις αξίες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού στο υποδουλωμένο ελληνικό έθνος, ενισχύοντας έτσι τη θρησκευτική και εθνική συνείδηση των γηγενών. Μια συνείδηση που κράτησε επί τόσους αιώνες ζυγού διασώθηκε και παραδόθηκε εν συνεχεία στο ελεύθερο ελληνικό κράτος. Έτσι κατάφερε αυτή η πόλη, άλλοτε κομμάτι κραταιό της βυζαντινής αυτοκρατορίας, να ξαναπιάσει το νήμα της μακραίωνης ιστορίας της ως αναπόσπαστο μέρος του Ελληνισμού.
Χαίρομαι λοιπόν, ιδιαίτερα, όταν βλέπω να συντηρούνται με τόση επιμέλεια τα ίχνη αυτού του παρελθόντος, χάρη στις άοκνες προσπάθειες της Εφορείας Αρχαιοτήτων (ΕΦΑ) Καστοριάς, η οποία πρόσφατα γιόρτασε μαζί σας και τα είκοσι χρόνια της πετυχημένης της λειτουργίας εδώ.
Θέλω να εξάρω την αποκατάσταση του Βυζαντινού Ναού Ταξιαρχών Μητροπόλεως και τη συντήρηση των τοιχογραφιών του, όχι μόνο γιατί αποτελεί ένα έξοχο μνημείο της βυζαντινής αρχιτεκτονικής και εικονογραφίας αλλά και γιατί εδώ βρίσκονται τα οστά του Παύλου Μελά και της συζύγου του Ναταλίας Δραγούμη, καθιστώντας τον ναό σεπτό τόπο εθνικής τιμής και μνήμης.
Θεωρώ επίσης πολύ σημαντική τη λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση των χώρων του Βυζαντινού Μουσείου Καστοριάς. Ενός θαυμάσιου μουσείου που φιλοξενεί αποτοιχισμένες τοιχογραφίες, φορητές εικόνες και βημόθυρα, τα οποία αναδεικνύουν την φυσιογνωμία της λεγόμενης σχολής της Καστοριάς, του σημαντικότερου καλλιτεχνικού ρεύματος που αναπτύχθηκε κατά τα τέλη του 15ου αιώνα και τις αρχές του 16ου στον ευρύτερο βαλκανικό χώρο. Όπως εξάλλου με χαροποιεί και η αναστήλωση του τεμένους Κουρσούμ, του μοναδικού σωζόμενου τεμένους στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο μαρτυρά το πέρασμα των Οθωμανών από την πόλη – χωρίς ωστόσο αυτό το πέρασμα να αλλοιώσει και να υπονομεύσει το βυζαντινό κατεξοχήν χαρακτήρα της, όπου και έγινε μια θαυμάσια μουσική εκδήλωση, με αφορμή τα είκοσι χρόνια της ΕΦΑ Καστοριάς.
Με χαροποιεί, επίσης, και η αναστήλωση του Αρχοντικού Τσιατσιαπά, του μοναδικού από τα παλιά αρχοντικά της πόλης με σαφή χρονολόγηση το 1754, όπως δηλώνει ένα εγχάρακτο αγκωνάρι, μιας κατοικίας χτισμένης στον κωνσταντινουπολίτικο ρυθμό, ο οποίος αποτελεί συνέχεια των βυζαντινών δόμων.
Και είναι ευτύχημα, κύριε Δήμαρχε, που αναλάβατε μαζί με τους συνεργάτες σας τις εργασίες αποκατάστασης του αρχοντικού του Καστοριανού προπάτορα του νεοελληνικού διαφωτισμού, λογίου, ποιητή και νομικού Αθανάσιου Χριστόπουλου, μία ακόμα σημαντική παρέμβαση για τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής και ιστορικής κληρονομιάς της Καστοριάς.
Διότι η μοναδική φυσική ομορφιά της λίμνης, οι ορεινοί όγκοι που αγκαλιάζουν την πόλη, τα μνημεία της ιστορίας και του πολιτισμού της συνθέτουν ένα τοπίο που δεν ανήκει μόνο στους κατοίκους της, αλλά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Είναι μια παρακαταθήκη που μας καλεί να προστατεύσουμε το φυσικό περιβάλλον και την πολιτιστική μας κληρονομιά ως κοινό αγαθό των επόμενων γενεών.
Και μιας και μιλάω για την κληρονομιά της Καστοριάς αισθάνομαι την ανάγκη να μιλήσω και για μια άλλη κληρονομιά της πόλης, που βίαια υπονομεύτηκε και αφανίστηκε. Γιατί κληρονομιά σας είναι και η χιλιόχρονη εβραϊκή κοινότητα της Καστοριάς, που ουσιαστικά αφανίστηκε εκείνο τον μαρτυρικό Μάρτιο του 1944 όταν αιχμαλωτίστηκαν όλοι και εστάλησαν στη φρίκη του Άουσβιτς, από όπου ελάχιστοι από τους περίπου χίλιους επιβίωσαν.
Όμως η Καστοριά δεν είναι μόνο παρελθόν. Είναι και παρόν και μέλλον. Και τα συνδέει ένα ανίκητο νήμα. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι άνθρωποί της, με την εργατικότητα, τη δημιουργικότητα και τον δυναμισμό που τους χαρακτηρίζουν, θα εντείνουν τις προσπάθειές τους για παραγωγική ανασυγκρότηση της περιοχής και θα αναπληρώσουν τις απώλειες που έχει επιφέρει η κρίση της γουνοποιίας, αυτής της τέχνης που κατέστησε την Καστοριά γνωστή πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Πιστεύω ότι παρά τις δυσκολίες που γεννά αυτή η γεωπολιτικά περίπλοκη περίοδος την οποία διανύουμε και η οποία έχει κρατήσει αρκετό καιρό, παρατράβηξε αυτή η δοκιμασία, οι Καστοριανοί, με την στήριξη της Πολιτείας, όχι μόνο θα διατηρήσουν ένα παραδοσιακό επάγγελμα, το οποίο συνέτεινε στη μεγάλη οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, αλλά θα αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες που προσφέρουν οι τομείς του τουρισμού, της πρωτογενούς παραγωγής και της βιομηχανίας.
Και όταν μιλάμε για τουρισμό, κύριε Δήμαρχε, είμαι βέβαιος ότι απηχώ τις απόψεις του Δήμου και όλων των τοπικών παραγόντων, μιλάμε για τουρισμό όλο τον χρόνο, όχι μόνο για μία συγκεκριμένη περίοδο. Και η απόδειξη των νέων δυνατοτήτων σας, ειδικά στον τουριστικό τομέα είναι η κατά 42% αύξηση των επισκέψεων των τουριστικών σας αξιοθέατων αυτόν τον Οκτώβριο, σε σχέση με τον περσυνό.
Όσο για τα έργα υποδομής, τα οποία έχουν υλοποιηθεί ή δρομολογηθεί, κύριε Δήμαρχε, από σας, από την Περιφέρεια, από την Πολιτεία, αυτά θα συμβάλουν στην ανάκτηση της δυναμικής της πόλεως μέσω της ανάδειξης του εξωτερικού φυσικού περιβάλλοντος και της ενίσχυσης του μοναδικού πολιτισμικού σας κεφαλαίου. Ξεχωρίζω, όπως μου δείξατε, το νότιο παραλίμνιο μέτωπο, μια σπουδαία ανάπλαση, τη νέα Δημοτική Βιβλιοθήκη και την Σχολή Αστυφυλάκων, η οποία μετά τη διακήρυξη της 17ης Ιουνίου θα υποδεχτεί 500 δόκιμους αστυφύλακες.
Και φυσικά αυτό το τρίπτυχο μεγαλύτερων έργων συμπληρώνεται από πολλά άλλα επιμέρους, όπως το φράγμα Νεστορίου, που βρίσκεται σε διαγωνιστική διαδικασία καθώς και δύο νέα μεγάλα επενδυτικά σχέδια που εγκρίθηκαν και τα οποία θα δώσουν στην περιοχή τουλάχιστον 100 θέσεις εργασίας.
Προσωπικά είχα την τύχη και τη χαρά κατά τη διάρκεια της δημόσιας σταδιοδρομίας μου να συνδεθώ με πρωτοβουλίες ή έργα που αφορούν στην Καστοριά. Θυμάμαι την συνεργασία μου με το Σύνδεσμο Γουνοποιών Καστοριάς Προφήτης Ηλίας και τον τότε Υφυπουργό αείμνηστο συντοπίτη σας, Κώστα Σημαιοφορίδη, την περίοδο που ήμουν Πρόεδρος του Οργανισμού Προωθήσεως Εξαγωγών, (1990 – 1993), είχαμε βοηθήσει πολύ την εξαγωγική δραστηριότητα της γούνας.
Μάλιστα, εκείνη την εποχή είχα επισκεφθεί την Καστοριά ως νέος Πρόεδρος ενός κρατικού οργανισμού, επί δημαρχίας Οικονομίδη, και μου είχε δοθεί από τον Δήμο ένα καταπληκτικό λεύκωμα με ζωγραφικούς πίνακες μιας Βολιώτισσας σπουδαίας ζωγράφου, της Χρυσούλας Ζώγια, η οποία είχε ενθουσιαστεί με την Καστοριά την δεκαετία του 1950 και είχε ζωγραφίσει πολλά αρχοντικά της. Ήταν μια σπουδαία έκδοση του Δήμου Καστοριάς του 1988 την οποία πάντα έχω και φυλλομετρώ κάθε τόσο στη βιβλιοθήκη μου.
Θυμάμαι επίσης την θητεία μου στην Προεδρία της Βουλής, όπου πήρα μια σπουδαία σκυτάλη από τον επίσης αείμνηστο συμπατριώτη σας Φίλιππο Πετσάλνικο και συνέχισα τη λειτουργία και δράση του Πάρκου Εθνικής Συμφιλιώσεως που ίδρυσε εκείνος στο Γράμμο με σημαντικές πολιτιστικές, ιστορικές και φυσιολατρικές εκδηλώσεις οι οποίες συνεχίζονται σήμερα από τη Βουλή των Ελλήνων.
Θυμάμαι την ενίσχυση που είχα τη χαρά να κάνω στο Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μου στη Βουλή και την ενίσχυση του Μουσικού Σχολείου σας. Και βεβαίως, δεν μπορώ παρά να υπογραμμίσω τη χαρά που ένιωσα όταν είχα την ευκαιρία, εντελώς πρόσφατα, να υπογράψω ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας δύο Προεδρικά Διατάγματα που σας αφορούν άμεσα. Το Π.Δ 89/21-10-2025 που αφορά τη σημερινή μέρα για την καθιέρωση επιτέλους της 11ης Νοεμβρίου ως δημόσιας επίσημης εορτής και το Π.Δ 7/ 19-02-2026 για την ίδρυση του τμήματος Δοκίμων Αστυφυλάκων Καστοριάς.
Κύριε Δήμαρχε,
κυρίες και κύριοι,
Υπάρχουν στιγμές στη δημόσια ζωή που υπερβαίνουν την τυπική διάσταση ενός αξιώματος και μας αγγίζουν βαθύτερα. Μια τέτοια στιγμή είναι και η ανακήρυξή μου σε επίτιμο δημότη της πόλης σας. Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι θα φέρω αυτήν την τιμή που μου επιφυλάξατε σήμερα ως επισφράγιση ενός ηθικού δεσμού που με συνδέει με την πόλη της Καστοριάς και τους ανθρώπους της. Δέχομαι αυτήν την τιμή με ευγνωμοσύνη, αντιλαμβανόμενος ότι πρωτίστως αφορά το αξίωμα, αλλά, ως πρόσωπο έχω επίγνωση και της ευθύνης που συνεπάγεται για μένα. Την εκλαμβάνω ως έκφραση εμπιστοσύνης προς τον θεσμό που εκπροσωπώ και ως μια συμβολική γέφυρα ανάμεσα στην Πολιτεία και τους πολίτες της ακριτικής Μακεδονίας. Σας ευχαριστώ θερμά και εύχομαι να συνεχίσετε το έργο σας με έμπνευση και τόλμη.
Είχα την ευκαιρία λίγο νωρίτερα, μετά το πέρας της λαμπρής παρέλασης, κατά την οποία θαυμάσαμε τη μαθητική νεολαία, τους συλλόγους αλλά και τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, να αναφέρω σε μια δήλωσή μου προς τα ΜΜΕ ότι πριν από 114 χρόνια, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, η μικρή Ελλάδα της Μελούνας κατάφερε να διπλασιάσει την έκτασή της. Το κατάφερε χάρη στο υψηλό εθνικό της φρόνημα, στην ενότητα γύρω από την άξια ηγεσία της καθώς και στη μεγάλη πίστη στην ιερότητα του σκοπού για την απελευθέρωση και τον διπλασιασμό της Ελλάδας.
Η ενότητα που επικρατούσε τότε στο έθνος αποτέλεσε βασικό παράγοντα αυτής της επιτυχίας. Για να αντιληφθούμε πόσο σημαντική ήταν εκείνη η ενότητα, δεν έχουμε παρά να σκεφτούμε τι συνέβη λίγα μόλις χρόνια μετά, όταν αυτή η ενότητα κατακρημνίστηκε. Τι συνέβη το 1915, με το ξεκίνημα του Εθνικού Διχασμού, τι συνέβη το 1922 και τι συνέβη το 1944. Η αναφορά στην αξία αυτής της ενότητας δεν αποτελεί μια κοινότυπη προτροπή, η οποία συνηθίζεται να λέγεται για να επιστρέψουμε στη συνέχεια, αφού εκπληρώσουμε το καθήκον μας, στα ίδια και τα ίδια. Υπάρχει μια φράση που, φοβάμαι, είναι αρκετά αληθής. Στην Ελλάδα όταν λέμε “όλοι μαζί”, κατά βάθος εννοούμε “όλοι μαζί μου”. Αλλά δεν λέμε το “μου”. Πρέπει, λοιπόν, να ξεχάσουμε αυτή την τελευταία λεξούλα, ώστε να παραμένει ακέραιο το “όλοι μαζί”. Όχι σε όλα· γιατί δε γίνεται να συμφωνούμε στα πάντα. Ούτε δημοκρατία σημαίνει ότι συμφωνούμε σε όλα. Προφανώς θα διαφωνούμε, καθώς μέσα από τις διαφωνίες προχωρά η πολιτική ζωή. Αλλά στα βασικά ζητήματα που αφορούν την επιβίωση του έθνους και του λαού μας δεν μπορεί παρά να αισθανόμαστε την ανάγκη να είμαστε ενωμένοι.
Αυτή η ενότητα σφυρηλατείται μόνο όταν υπάρχει πολιτική ομαλότητα, όταν δεν επικρατούν εξαλλοσύνη και διχασμός στην πολιτική ζωή. Οι Ένοπλες Δυνάμεις μας και τα διπλωματικά ερείσματα της χώρας μας, τα οποία χτίζονται συνεχώς και διαχρονικά, είναι ισχυρά όταν υπάρχουν οι εθνικές υποδομές που τα στηρίζουν. Οι εθνικές αυτές υποδομές είναι η υγιής οικονομία, η πολιτική ομαλότητα και η αίσθηση της εθνικής, ατομικής και κοινωνικής αλληλεγγύης.
Η ανάγκη ενότητας δεν αποτελεί μια, ας την πούμε, δασκαλίστικη επίνευση. Είναι ζωτική παράμετρος της εθνικής μας επιβίωσης. Το ήπιο πολιτικό κλίμα, η πολιτική σταθερότητα και η υγιής οικονομία θα μας επιτρέψουν να βαδίσουμε αλώβητοι μέσα στην αναταραχή της σημερινής διεθνούς πραγματικότητας. Καθώς η ρευστότητα που βιώνουμε γύρω μας, με αρκετή κοινωνική οργή και πολεμική παραφροσύνη, που πολιορκούν χώρες όπως η Ελλάδα, που διατηρεί την κοινωνική ειρήνη, πρέπει πάντα να αποφεύγεται. Όταν ένας λαός και μια χώρα στερούνται διεθνών ερεισμάτων και ισχυρών εσωτερικών θεμελίων είναι εύκολη λεία για κάθε επιβουλέα. Και είμαστε βέβαιοι, τιμώντας τη μνήμη εκείνων που ελευθέρωσαν πριν 114 χρόνια την Καστοριά και ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία, ότι ποτέ ο ελληνικός λαός δεν θα πέσει στην παγίδα νέων διχασμών, οι οποίοι θα καταστήσουν τη χώρα μας εύκολη λεία σε κάθε επιβουλέα.
Κύριε Δήμαρχε, σας ευχαριστώ για τη μεγάλη τιμή. Αναγνωρίζω τη χειρονομία σας και αναλαμβάνω ευχαρίστως τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτήν. Να είστε, βέβαιοι ότι, παρά τις δυσκολίες, τα λάθη που ενδεχομένως γίνονται και τις πιθανές οπισθοχωρήσεις, σημασία έχει ότι η Καστοριά, η Μακεδονία και ολόκληρη η Ελλάδα θα καταφέρουν να προχωρήσουν μπροστά εφόσον το “όλοι μαζί” το εννοούμε ως δύο μόνο λέξεις.
Να είστε καλά!»
