Την κατασκευή νέων αγωγών, οι οποίοι θα επιτρέπουν την εξαγωγή πετρελαίου χωρίς τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, επιταχύνουν οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής.

Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, περίπου 15 εκατ. βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο περνούσαν καθημερινά από τα Στενά. Ωστόσο, η διακοπή της ναυσιπλοΐας και η άνοδος των διεθνών τιμών έχουν αναδείξει τους κινδύνους που συνεπάγεται η εξάρτηση από ένα πέρασμα το οποίο βρίσκεται δίπλα στις ιρανικές ακτές.

Τουλάχιστον επτά μεγάλα έργα αγωγών βρίσκονται υπό κατασκευή, σχεδιασμό ή συζήτηση, με προορισμό λιμάνια στην Ερυθρά Θάλασσα, στη Μεσόγειο και στον Κόλπο του Ομάν.

«Η τόσο μεγάλη εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον συνετή μακροπρόθεσμη στρατηγική», εκτίμησε η Βικτόρια Γκράμπενβεγκερ, ανώτερη ερευνήτρια της εταιρείας ανάλυσης ενεργειακών δεδομένων Kpler.

Οι υφιστάμενες εναλλακτικές διαδρομές

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει από τη δεκαετία του 1980 τον αγωγό Ανατολής–Δύσης, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις εγκαταστάσεις του Αμπκάικ έως το Γιανμπού, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Από εκεί το πετρέλαιο φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια με κατεύθυνση είτε προς την Αραβική Θάλασσα είτε προς τη Διώρυγα του Σουέζ.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν τον αγωγό που καταλήγει στο λιμάνι της Φουτζέιρα, στον Κόλπο του Ομάν και έξω από τα Στενά του Ορμούζ.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, τα δύο δίκτυα διέθεταν συνολική εφεδρική δυναμικότητα από 3,5 έως 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Πλέον λειτουργούν κοντά στα ανώτατα όριά τους.

Νέος αγωγός 3 δισ. δολαρίων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία του Άμπου Ντάμπι επιταχύνει την κατασκευή ενός νέου αγωγού, κόστους 3 δισ. δολαρίων και μήκους περίπου 300 χιλιομέτρων, προς τη Φουτζέιρα.

Ο αγωγός θα κατασκευαστεί παράλληλα με τον υφιστάμενο και θα αυξήσει τις ποσότητες που μεταφέρονται στο λιμάνι κατά περισσότερα από 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Το έργο έχει ολοκληρωθεί περίπου κατά το ήμισυ και, σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, θα τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2027. Η Kpler εκτιμά, πάντως, ότι πιθανότερος χρόνος ολοκλήρωσης είναι τα μέσα του ίδιου έτους, καθώς απαιτείται να διευρυνθούν και οι λιμενικές εγκαταστάσεις της Φουτζέιρα.

Οι σχεδιασμοί του Ιράκ

Το Ιράκ, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα Στενά του Ορμούζ για τις εξαγωγές του, αναζητεί επίσης εναλλακτικές οδούς για το πετρέλαιο των κοιτασμάτων γύρω από τη Βασόρα.

Η Βαγδάτη εξετάζει σχέδιο αγωγού που θα μεταφέρει πετρέλαιο από τη Βασόρα στο λιμάνι Τσεϊχάν της Τουρκίας, στις ακτές της Μεσογείου. Προβλέπεται επίσης διακλάδωση προς το λιμάνι Μπανιάς της Συρίας, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να μεταφέρονται έως δύο εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Παράλληλα, έχουν επανέλθει οι συζητήσεις με την Ιορδανία για αγωγό από τη Βασόρα προς το λιμάνι της Άκαμπα. Από εκεί, το πετρέλαιο θα μπορούσε να διοχετεύεται μέσω της Ερυθράς Θάλασσας ή της Διώρυγας του Σουέζ.

Έως 7,3 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέχρι το 2028

Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών της Goldman Sachs, τα νέα έργα παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσαν να μεταφέρουν επιπλέον 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το τέλος του 2027 και 7,3 εκατ. έως το τέλος του 2028.

Με την ολοκλήρωσή τους, περισσότερο από το 60% των προπολεμικών εξαγωγών πετρελαίου του Περσικού Κόλπου θα μπορούσε να προστατευθεί από μια ενδεχόμενη διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά.

Μεγαλύτερο κόστος και νέοι κίνδυνοι

Οι εναλλακτικές διαδρομές δεν εξαλείφουν, ωστόσο, τους γεωπολιτικούς κινδύνους. Η μεταφορά πετρελαίου προς τη Μεσόγειο συνεπάγεται μεγαλύτερες αποστάσεις για τις ασιατικές αγορές, καθώς τα δεξαμενόπλοια ενδέχεται να χρειάζεται να κινηθούν γύρω από το νότιο άκρο της Αφρικής.

Οι ποσότητες που μεταφέρονται προς την Ερυθρά Θάλασσα παραμένουν επίσης εκτεθειμένες στις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι έχουν απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στο στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ.

Η Διώρυγα του Σουέζ αποτελεί μια ακόμη επιλογή, αλλά δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια, τα οποία μεταφέρουν έως δύο εκατ. βαρέλια και αποτελούν τον οικονομικότερο τρόπο μεταφοράς πετρελαίου σε μεγάλες αποστάσεις.

Ευάλωτοι παραμένουν και οι ίδιοι οι αγωγοί. Τον Μάιο του 2019, ο αγωγός Ανατολής–Δύσης της Σαουδικής Αραβίας είχε τεθεί προσωρινά εκτός λειτουργίας έπειτα από επίθεση των Χούθι με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Ακόμη δυσκολότερη είναι η εξεύρεση εναλλακτικής για το υγροποιημένο φυσικό αέριο. Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ποσοτήτων LNG, μεγάλο μέρος των οποίων προέρχεται από το Κατάρ, διερχόταν επίσης από τα Στενά του Ορμούζ.

Πηγές: Associated Press, Reuters