Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επανέλαβαν σήμερα από το Μαυροβούνιο ότι είναι «γεωστρατηγική αναγκαιότητα» η διεύρυνση της ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια, προβάλλοντας την ιδέα μιας σταδιακής ενσωμάτωσης, προκειμένου να δώσουν μια νέα δυναμική στη διαδικασία, καθώς ορισμένες χώρες αναμένουν στον προθάλαμό της εδώ και 15 χρόνια.
Η διαδικασία της διεύρυνσης θα πρέπει να καταστεί «ταχύτερη και πιο αξιόπιστη» είπε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη σύνοδο κορυφής που φιλοξενήθηκε στο Τίβατ, ένα μικρό θέρετρο του Μαυροβουνίου, γνωστό κυρίως για το λιμάνι και τα υπερπολυτελή σκάφη που δένουν σε αυτό.
«Η διεύρυνση είναι για εμάς γεωστρατηγική επιταγή, καθώς και μακροχρόνια επένδυση στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλειά μας», πρόσθεσε, αναγνωρίζοντας ότι η διαδικασία θα πρέπει «να καταστεί πιο δυναμική».
Έπειτα από δεκαετίες δισταγμών για την ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον των Βρυξελλών για τη διεύρυνση σε αυτή την περιοχή, που γεωγραφικά βρίσκεται στην καρδιά της Ευρώπης και είναι γεωπολιτικά στρατηγικής σημασίας ώστε να αντιμετωπίσει τις επιρροές της Ρωσίας και της Κίνας, δύο πολύ σημαντικών οικονομικών πόλων σε αυτήν τη ζώνη.
Σταδιακή προσχώρηση
Δεδομένου ωστόσο ότι ορισμένες υποψήφιες χώρες περιμένουν εδώ και περισσότερα από 15 χρόνια, η επανάληψη μιας δέσμευσης των Βρυξελλών δεν αρκεί. Η Γαλλία και η Γερμανία, με την ευκαιρία της συνόδου, στήριξαν την ιδέα μιας «σταδιακής προσχώρησης» των κρατών αυτών.
«Προτείναμε, από κοινού με τη Γερμανία, μια διαδικασία ενισχυμένης σταδιακής προσχώρησης», εξήγησε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν. Όπως εξήγησε, «όταν μια χώρα καταγράφει πρόοδο και καταφέρνει να ενσωματώσει το κοινοτικό κεκτημένο σε ένα συγκεκριμένο θέμα, θα μπορούσε να αρχίσει να εντάσσεται στα σχήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν αυτό το θέμα». Για παράδειγμα, μια χώρα που ευθυγραμμίζεται 100% με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ θα μπορούσε να συμμετέχει σε ορισμένα Ευρωπαϊκά Συμβούλια.
«Το γεγονός ότι δεν έχουμε υποδεχτεί νέα μέλη εδώ και 13 χρόνια δείχνει ότι οι ελλείψεις βρίσκονται και από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και αυτό είναι που θέλουμε να ξεπεράσουμε σήμερα», επεσήμανε από την πλευρά του ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
Η ιδέα μιας «εν μέρει» ένταξης συζητείται ολοένα και περισσότερο αλλά οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι τόνισαν ότι δεν θα πρέπει να επισκιάσει την ένταξη «βάσει αξίας».
«Όπως είπε η πρόεδρος (της Επιτροπής) Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μια διαδικασία που βασίζεται στην αξία, δεν σημαίνει ότι θα είναι αργή. Σημαίνει ότι, τόσο τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να εργαστούν ταχύτερα και σκληρότερα και αυτή είναι η δέσμευσή μας», είπε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Αν και οι Βρυξέλλες λένε συχνά ότι θα ήθελαν να ενταχθούν όλες οι χώρες ταυτόχρονα, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία εμφανίζονται να έχουν επιτύχει μεγαλύτερη πρόοδο από τις άλλες.
«Η ταχύτητα με την οποία το Μαυροβούνιο υιοθετεί περίπλοκες μεταρρυθμίσεις είναι εντυπωσιακή» είπε η φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά τη λήξη της συνόδου.
«Η ένταξη του Μαυροβουνίου, ως το 28ο κράτος μέλος, μέχρι το 2028, είναι εφικτή», είπε η φον ντερ Λάιεν. «Φάνηκε από τις σημερινές συζητήσεις και, επομένως, δεν μπορούμε παρά να σας ενθαρρύνουμε να διατηρήσετε τη σωστή νοοτροπία και τον ρυθμό που έχετε επιδείξει, την ίδια φιλοδοξία και αποφασιστικότητα. Ελπίζουμε ότι θα ακολουθήσει σύντομα και η Αλβανία», πρόσθεσε.
