Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, ενημέρωσε σήμερα, Τετάρτη 28 Μαΐου 2025, τις Ειδικές Μόνιμες Επιτροπές, Περιφερειών και Περιβάλλοντος σχετικά με τις Πολιτικές και τις δράσεις πρόληψης φυσικών καταστροφών, αντιμετώπισης θεομηνιών και αντιπυρική προστασία του έτους 2025.
Ο κ. Κεφαλογιάννης κατά την ομιλία του ανέφερε:
«Κυρία Πρόεδρε, κύριε Πρόεδρε, Αγαπητοί συνάδελφοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση και την ευκαιρία που μου δίνετε να παρουσιάσω ενώπιον των Επιτροπών Προστασίας Περιβάλλοντος και Περιφερειών, τον σχεδιασμό του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών στη χώρα μας και, ειδικότερα, δεδομένης της χρονικής συγκυρίας, την προετοιμασία της Πολιτείας σε όλα τα επίπεδα για την τρέχουσα αντιπυρική περίοδο.
Προηγουμένως, ωστόσο, αισθάνομαι την ανάγκη να καταστήσω όσο το δυνατόν πιο σαφή και αντιληπτή σε όλους την ανάγκη για ένα νέο οργανωτικό, διοικητικό και επιχειρησιακό υπόδειγμα Πολιτικής Προστασίας – υπόδειγμα που επιβάλλεται να υιοθετήσουμε εξαιτίας της κλιματικής πραγματικότητας που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια.
Η πραγματικότητα αυτή που συνηθίζουμε να την περιγράφουμε ως κλιματική κρίση, δεν είναι μια μελλοντική απειλή, ένα αφηρημένο σενάριο για τις επόμενες δεκαετίες. Είναι μια διαρκής, πολυπαραγοντική παρούσα πρόκληση, που εκδηλώνεται με ακραίους και απρόβλεπτους τρόπους που επηρεάζουν άμεσα την ανθρώπινη ζωή, την οικονομία, το περιβάλλον και τις υποδομές της χώρας μας.
Δεν έχουμε πλέον να κάνουμε με «έκτακτα φαινόμενα», αλλά με συχνά, επαναλαμβανόμενα και πολύ πιο ακραία συμβάντα, που απαιτούν διαρκή επιφυλακή και επιβάλλουν νέους τρόπους αντιμετώπισης. Σε ότι αφορά ειδικότερα την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών που είναι και το αντικείμενο της σημερινής συνεδρίασης, η κλιματική κρίση έχει δημιουργήσει ορισμένα νέα δεδομένα τα οποία οφείλουμε, αν θέλουμε να είμαστε αποτελεσματικοί, να τα λάβουμε σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό και τη δράση μας. Ας δούμε λίγο ποια είναι αυτά.
Καταρχάς, η κλιματική κρίση έχει οδηγήσει στην πράξη σε μια μεγαλύτερη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Είναι πια αντιληπτό σε όλους ότι η περίοδος υψηλού κινδύνου ξεκινά νωρίτερα την άνοιξη και ολοκληρώνεται αργότερα το φθινόπωρο. Για να δώσω ένα μόνο παράδειγμα, αρκούσε μια εβδομάδα ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών τον φετινό Μάρτιο για να εκδηλωθούν 1356 πυρκαγιές, τις οποίες κλήθηκε να αντιμετωπίσει η Πυροσβεστική Υπηρεσία, οι οποίες οδήγησαν 4.145 καμένα στρέμματα δασικών, χορτολιβαδικών και γεωργικών εκτάσεων.
Κατά δεύτερον, παρατηρείται μια μεγαλύτερη συχνότητα και μεγαλύτερη ένταση των πυρκαγιών, οι οποίες συχνά εκδηλώνονται με πολλαπλά ταυτόχρονα μέτωπα.
Τρίτον, παρατηρείται μια μεταβολή των προτύπων εξάπλωσης των δασικών πυρκαγιών. Έχουμε ταχύτερη και πιο απρόβλεπτη διάδοση λόγω αυξημένων θερμοκρασιών, ισχυρών ανέμων και ξηρής βλάστησης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουμε και εμφάνιση ασυνήθιστων φαινομένων για τη χώρα μας όπως των firestorms, των πυρoκαταιγίδων. Για παράδειγμα, στην πολύ μεγάλη πυρκαγιά της Βόρειας Εύβοιας το 2021 η φωτιά είχε τέτοια ένταση και θερμικό φορτίο που δημιούργησε δικά της ρεύματα αέρα και απρόβλεπτες μετατοπίσεις. Το ίδιο συνέβη και στις πυρκαγιές της Ρόδου το καλοκαίρι του 2023 όπου σημειώθηκαν πολύ ισχυρά θερμικά φαινόμενα με απότομη αλλαγή κατεύθυνσης ανέμων και στροβίλους.
Τέταρτον, έχουμε μετατόπιση των γεωγραφικών ζωνών κινδύνου: Περιοχές που παραδοσιακά είχαν χαμηλό κίνδυνο, όπως οι περιοχές σε μεγαλύτερα υψόμετρα πλέον αντιμετωπίζουν και αυτές σοβαρές απειλές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πυρκαγιά στο Παγγαίο Όρος τον περασμένο Αύγουστο ή η πυρκαγιά στο Όρος Όρβηλος στις Σέρρες.
Πέμπτον, έχουμε επαναλαμβανόμενα επεισόδια στα ίδια οικοσυστήματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να ανακάμψουν οικολογικά. Για να δώσω ένα ακόμη παράδειγμα, το 40% περίπου των δασικών εκτάσεων που κάηκαν την τελευταία δεκαετία στην Ελλάδα είχαν καεί τουλάχιστον μία φορά τα προηγούμενα 20 χρόνια. Πιο συγκεκριμένα, στην Αττική και στη Βόρεια Εύβοια, υπάρχουν περιοχές που έχουν καεί 4-5 φορές σε διάστημα 30 ετών.
Η νέα αυτή πραγματικότητα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με ένα παραδοσιακό επιχειρησιακό μοντέλο Πολιτικής Προστασίας που στηριζόταν έως πρόσφατα στην αντίδραση: Σε ένα οργανωτικό μοντέλο, δηλαδή, που απλώς περιμένει να συμβεί το κακό και στη συνέχεια κινητοποιεί τις όποιες δυνάμεις, προσπαθώντας απλώς να περιορίσει τις συνέπειες. Υπάρχει επιτακτική ανάγκη να περάσουμε από ένα «μονοδιάστατο κράτος» σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα οργάνωσης που θα βασίζεται στην πρόληψη και την ετοιμότητα, τον συντονισμό ανάμεσα στην κρατική μηχανή, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τους διεθνείς οργανισμούς και την κοινωνία των πολιτών, τη χρήση προηγμένης τεχνολογίας και την ενεργή συμμετοχή του ίδιου του πολίτη.
Στην πράξη αυτό σημαίνει – για να αρχίσω να αναφέρομαι πιο αναλυτικά στον σχεδιασμό της φετινής αντιπυρικής περιόδου – ότι δράσεις όπως π.χ. οι καθαρισμοί δασών και οι συνεχείς χαρτογραφήσεις κινδύνου δεν είναι πλέον προαιρετικά μέτρα, αλλά στρατηγικά εργαλεία διαχείρισης κρίσεων πριν αυτές εκδηλωθούν. Σε ότι αφορά τους καθαρισμούς δασών, το σημαντικότερο εργαλείο που είχε ποτέ η χώρα μας είναι το πρόγραμμα Antinero, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και τον τακτικό προϋπολογισμό.
Από το 2022 έως και σήμερα υλοποιήθηκαν και βρίσκονται σε εξέλιξη δράσεις καθαρισμού, συντήρησης του δασικού οδικού δικτύου και δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών ύψους 610 εκ. ευρώ συνολικά, εκ των οποίων τα 210 έχουν προϋπολογιστεί για το 2025. Από τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους έχουν δεσμευθεί επίσης πιστώσεις ύψους 40 εκ. ευρώ με δικαιούχο την τοπική Αυτοδιοίκηση για την υλοποίηση δράσεων πυροπροστασίας το 2025, προϋπολογισμός αυξημένος κατά 9 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με το 2024. Το ποσό αυτό χρησιμοποιείται ήδη για δράσεις, όπως ο προληπτικός καθαρισμός της βλάστησης, η απομάκρυνση υπολειμμάτων καθαρισμού, η ενίσχυση εθελοντικών δράσεων, η προμήθεια εξοπλισμού και η κάλυψη λειτουργικών εξόδων.
Επιπλέον, έχει συναφθεί και υλοποιείται το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ Υπ. ΚΚ&ΠΠ με ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ με στόχο τους καθαρισμούς και την διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών, εντός των ζωνών δουλείας γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Για το 2025 υλοποιούνται οι παραπάνω δράσεις κατά μήκος 200 χιλ. γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ συνεχίζονται και οι εργασίες απλών κλαδεμάτων και αποψίλωσης στο υπόλοιπο δίκτυο.
Ακόμη, έχει συναφθεί και υλοποιείται Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ Υπ. ΚΚ&ΠΠ και Υπ. Πολιτισμού με στόχο τη θωράκιση αρχαιολογικών χώρων έναντι πυρκαγιάς. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί αυτοψίες σε περισσότερους από 40 αρχαιολογικούς χώρους, κατά τις οποίες έχουν δοθεί κατευθυντήριες οδηγίες για τη λήψη προσθέτων προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων πυροπροστασίας.
Είναι σημαντικό να πούμε εδώ ότι προχωρούμε σε μια και εκ νέου αξιολόγηση και κατάταξη των περιοχών της χώρας ως προς τον Κίνδυνο Δασικών Πυρκαγιών. Να θυμίσω εδώ ότι το ΠΔ 575 που προσδιορίζει τον Χάρτη Επικινδυνότητας δεν έχει επικαιροποιηθεί από το 1980, όταν και πρωτοεκδόθηκε. Με την επικαιροποίησή του, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε σε μια πιο ορθολογική ιεράρχηση και δρομολόγηση έργων αντιπυρικής προστασίας για την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων.
Σε αυτόν τον σχεδιασμό πρόληψης και ετοιμότητας πρέπει να αξιοποιήσουμε – και το κάνουμε – κάθε δυνατή διαθέσιμη τεχνολογία. Φέτος για πρώτη φορά θα έχουμε στη διάθεσή μας περισσότερα από 80 drones χάρη στη δωρεά 6 εκ. ευρώ που πραγματοποίησε ο ΔΕΔΔΗΕ προς το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Τα drones θα λειτουργούν 24/7 και αξίζει εδώ να αναφέρουμε ότι μόνο στην Αττική το περασμένο έτος εντόπισαν σε πρώτο χρόνο περισσότερες από 600 ενάρξεις πυρκαγιών. Ο στόχος μας για την φετινή αντιπυρική περίοδο να καλυφθούν όσο το δυνατόν περισσότερες περιοχές, ιδιαίτερα περιαστικές, που παρουσιάζουν αυξημένη επικινδυνότητα.
Να πω επίσης ότι από το νέο έτος θα παραλάβουμε μέσω ΑΙΓΙΣ και θα ενισχύσουμε το Πυροσβεστικό Σώμα με περισσότερα από 100 drones, τα οποία σε συνεργασία με τρία αεροσκάφη εναέριας επιτήρησης τύπου Diamond που θα παραδοθούν από τις αρχές του 2026, θα καλύπτουν περιοχές της επικράτειας που παρουσιάζουν υψηλή επικινδυνότητα έναρξης πυρκαγιών.
To νέο έτος θα παραδοθούν – πάλι μέσω ΑΙΓΙΣ – και θα τεθεί σε παραγωγική λειτουργία και το αναβαθμισμένο σύστημα έγκαιρης ειδοποίησης των πολιτών, το γνωστό 112, ενώ θα παραδοθεί και η αναβαθμισμένη ψηφιακή πλατφόρμα διαχείρισης επιχειρήσεων με real time δεδομένα για την εξέλιξη των φαινομένων, το γνωστό Engage.
Ο
