Ο Υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου σε συζήτηση με τον Ρίτσαρντ Γκολντμπεργκ στην δεξαμενή σκέψης Foundation for Defense of Democracies στην Ουάσιγκτον, αναφέρθηκε, στον αναβαθμισμένο γεωστρατηγικό ρόλο της Ελλάδας και στο νέο ενεργειακό τοπίο που διαμορφώνεται διεθνώς.
Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, ο Υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου συμμετείχε σε συζήτηση με τον Richard Goldberg στη δεξαμενή σκέψης Foundation for Defense of Democracies (FDD) στην Ουάσιγκτον, παρουσιάζοντας το νέο ενεργειακό και γεωπολιτικό αποτύπωμα της Ελλάδας. Με σαφή μηνύματα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, τον ρόλο της Ρωσίας, τις περιφερειακές συνεργασίες και τα μεγάλα έργα υποδομών, ο Έλληνας υπουργός περιέγραψε μια Ελλάδα «πυλώνα σταθερότητας» και «ενεργειακό κόμβο» σε μια εποχή αυξημένης αστάθειας.
Οι συμφωνίες του Ζαππείου και ο κάθετος διάδρομος: πυλώνες ενεργειακής ασφάλειας
Ο Σταύρος Παπασταύρου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις πρόσφατες συμφωνίες του Ζαππείου, οι οποίες –όπως τόνισε– «δεν αφορούν μόνο την ενέργεια, αλλά την ασφάλεια σε ολόκληρη την περιοχή». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι διακρατικές συνεργασίες Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας έχουν ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζονται, θέτοντας σε λειτουργία έναν διαμορφωμένο πλέον κάθετο ενεργειακό διάδρομο.
Ο διάδρομος αυτός, που επιτρέπει τη ροή φυσικού αερίου από Νότο προς Βορρά και από Βορρά προς Νότο, αποτελεί –όπως σημείωσε ο Υπουργός– κλειδί για τη στρατηγική της Ευρώπης να απεξαρτηθεί πλήρως από το ρωσικό φυσικό αέριο. «Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι δεν θα υπάρχει διοχέτευση ρωσικού αερίου μέσω εναλλακτικών διαδρομών», υπογράμμισε, αναφερόμενος και στη ρήτρα εξαίρεσης του RepowerEU που χαρακτηρίζει το αέριο από τον TurkStream ως ρωσικό, «εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο».
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι έχει ήδη συγκροτηθεί Ομάδα Εργασίας των επτά χωρών που συμμετέχουν στον διάδρομο, με πρώτη διαδικτυακή συνεδρίαση –και με την παρουσία των ΗΠΑ– στις 10 Δεκεμβρίου.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και το μέλλον της Ρωσίας στο διεθνές ενεργειακό τοπίο
Απαντώντας σε ερώτηση για την ενδεχόμενη επαναπροσέγγιση ΗΠΑ με εναλλακτικές μορφές ενέργειας και το ενδεχόμενο επιστροφής της Ρωσίας στο διεθνές ενεργειακό προσκήνιο, ο Υπουργός τόνισε πως «η αστάθεια είναι ο νέος κανόνας». Ανέφερε ότι, ενδεχομένως, η Ρωσία κάποια στιγμή να επανέλθει στη διεθνή οικονομία, αλλά η ενέργεια «πρέπει να είναι το τελευταίο μέρος αυτής της επανένταξης».
«Δεν έχει νόημα να χρηματοδοτείται ο πόλεμος της Ρωσίας ενώ υποστηρίζουμε την Ουκρανία», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να αποτελεί εργαλείο εκβιασμού.
Ελληνική ενεργειακή στρατηγική: ανάπτυξη πόρων, αυτονομία και διεθνείς συνεργασίες
Ο Σταύρος Παπασταύρου παρουσίασε αναλυτικά τη στρατηγική της Ελλάδας για ενεργειακή αυτάρκεια, εξηγώντας ότι η χώρα επιδιώκει να μην βασίζεται αποκλειστικά στους εταίρους, αλλά να ενισχύει και τις δικές της δυνατότητες. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την πρόοδο των σχεδίων υδρογονανθράκων με τη συμμετοχή των ExxonMobil και Chevron.
Ανάμεσα στις εξελίξεις:
- Σε 18 μήνες αναμένεται η πρώτη μεγάλη εξερεύνηση υδρογονανθράκων μετά από 40 χρόνια.
- Η Chevron και η Hellenic Energy προγραμματίζουν σεισμικές έρευνες το 2026.
- Η Ελλάδα δεσμεύεται σε πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο καθώς αναπτύσσει τους δικούς της ενεργειακούς πόρους.
«Η ελληνική οπτική είναι να βασίζεσαι και στον εαυτό σου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το σχήμα 3+1 και η νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική από Νέα Δελχί έως Κίεβο
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Υπουργός στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + ΗΠΑ), το οποίο –όπως σημείωσε– συνδέεται με το τελικό ευρωπαϊκό τμήμα του IMEC (India–Middle East–Europe Corridor). Πρόκειται για έναν γεωστρατηγικής σημασίας διάδρομο που ξεκινά από τη Νέα Δελχί, διέρχεται από τον Κόλπο και τη Μέση Ανατολή και καταλήγει στην Ευρώπη και την Ουκρανία.
«Για πρώτη φορά, υπάρχει ένας διάδρομος από τη Νέα Δελχί στο Κίεβο που συγκροτείται αποκλειστικά από χώρες που επιδιώκουν ειρήνη, σταθερότητα και σεβασμό στους κανόνες», δήλωσε ο Παπασταύρου, υπογραμμίζοντας ότι η αγορά έχει ήδη αρχίσει να λειτουργεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Το σχήμα 3+1 αναμένεται να συνεδριάσει εκ νέου τον Απρίλιο στην Ουάσιγκτον σε επίπεδο Υπουργών Ενέργειας.
Μεγάλα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων: Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ και νέες συνεργασίες
Αναφερόμενος στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ο Υπουργός έκανε λόγο για «ένα έργο περισσότερο από ζωντανό», το οποίο:
- τερματίζει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου,
- συνδέει το ευρωπαϊκό σύστημα με το Ισραήλ,
- ανοίγει τον δρόμο για πιθανή διασύνδεση Σαουδικής Αραβίας – Ελλάδας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εγκρίνει χρηματοδότηση ύψους 650 εκατ. ευρώ – «το μεγαλύτερο ποσό που έχει δοθεί ποτέ για τέτοιο έργο», όπως τόνισε. Παράλληλα η Αθήνα βρίσκεται σε προχωρημένες συζητήσεις για επενδυτική συμμετοχή από χώρες της Μέσης Ανατολής, αλλά και των ΗΠΑ.
Τουρκία: διπλό παιχνίδι
Σε ερώτηση σχετικά με τη συμμετοχή της Τουρκίας στη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική, ο Υπουργός ήταν σαφής: «Δεν μπορεί να είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Η επιθετικότητα δεν οδηγεί σε επιρροή, οδηγεί σε απομόνωση».
Σημείωσε ότι η Τουρκία διατηρεί σχέσεις με ΗΠΑ και Ευρώπη ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει ρωσικό αέριο, κάτι που «κάποιοι θεωρούν διπλό παιχνίδι». Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι κάποια στιγμή θα απαιτηθεί σαφής επιλογή. Παράλληλα υπενθύμισε ότι η Ελλάδα έχει στηρίξει την Ουκρανία από την πρώτη στιγμή και πως η Τουρκία εξακολουθεί να κατέχει παράνομα την Κύπρο επί δεκαετίες.
Η Ινδία, η Σαουδική Αραβία και η νέα ευρασιατική ενεργειακή γέφυρα
Ο Παπασταύρου στάθηκε ιδιαίτερα στο αυξανόμενο διεθνές αποτύπωμα της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας. Η Ινδία, όπως είπε, βλέπει την ανάγκη νέων πυλών εισόδου στην Ευρώπη και η Ελλάδα «προσπαθεί να είναι μία από αυτές τις πύλες».
Ο κάθετος διάδρομος, μάλιστα, επεκτεινόμενος σε Βόρεια Μακεδονία, Κροατία και Σερβία, καλύπτει μια περιοχή 100 εκατομμυρίων κατοίκων. Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία ενισχύει την παγκόσμια ενεργειακή της παρουσία, με το Μνημόνιο Συνεργασίας για τη διασύνδεση να υπογραμμίζει το ενδιαφέρον της να συνδεθεί με την ευρωπαϊκή αγορά.
«Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, μαζί με την πολιτική και οικονομική της σταθερότητα, εξηγούν τον κεντρικό της ρόλο στις σημερινές εξελίξεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το Τουρκολιβυκό μνημόνιο και η σημασία της μέσης γραμμής
Τέλος, ο Υπουργός σχολίασε τη στάση της κυβέρνησης Χαφτάρ στη Λιβύη ως προς το Τουρκολιβυκό μνημόνιο. Παρά την αναγνώριση της συμφωνίας, όπως είπε, η Λιβύη τήρησε «τη μέση γραμμή», δείχνοντας σεβασμό στους διεθνείς κανόνες.
Υπογράμμισε ότι η διεθνής πετρελαϊκή βιομηχανία λειτουργεί με αυστηρά νομικά πλαίσια και πως «όποιος δεν τα τηρεί, αποκλείεται». Η αρχή της μέσης γραμμής, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι για τις ενεργειακές εταιρείες «μη διαπραγματεύσιμη», καθώς η επένδυση δισεκατομμυρίων απαιτεί σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Η Ελλάδα στο κέντρο της νέας ενεργειακής εποχής
Η παρέμβαση του Σταύρου Παπασταύρου στην Ουάσιγκτον αποτυπώνει μια Ελλάδα που δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις αλλά τις διαμορφώνει. Με ισχυρές διακρατικές συμμαχίες, μεγάλα έργα υποδομών, επενδύσεις σε υδρογονάνθρακες και ενεργή συμμετοχή στις νέες ευρασιατικές διαδρομές, η χώρα ενισχύει τον γεωστρατηγικό της ρόλο και διαμορφώνεται ως καθοριστικός ενεργειακός κόμβος σε μια εποχή ευμετάβλητων ισορροπιών.
