Οι ευρωπαίοι σύμμαχοι της Ουκρανίας, που θα συνεδριάσουν αύριο Κυριακή στο Λονδίνο, στάθηκαν στο πλευρό του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ο οποίος εκδιώχθηκε χθες Παρασκευή από τον Λευκό Οίκο από έναν εξοργισμένο Ντόναλντ Τραμπ που του ζήτησε να συνάψει συμφωνία με τη Ρωσία, απειλώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση οι ΗΠΑ θα πάψουν να στηρίζουν το Κίεβο.
Σοκαρισμένοι από τη χθεσινή αντιπαράθεση στο Οβάλ Γραφείο, που οδήγησε στην εσπευσμένη αποχώρηση του Ζελένσκι από τον Λευκό Οίκο χωρίς να υπογράψει τη συμφωνία για τα ορυκτά για την οποία είχε πάει, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν να υπερασπιστούν τον Ουκρανό πρόεδρο.
Περίπου 15 εξ αυτών θα συναντηθούν αύριο στο Λονδίνο για μια σύνοδο αφιερωμένη στην Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Στη διάρκεια συνομιλίας του με τον Ζελένσκι, που είναι προσκεκλημένος στη σύνοδο του Λονδίνου, ο Βρετανός πρωθυπουργός τον διαβεβαίωσε για την «ακλόνητη υποστήριξή του».
Σύμφωνα με τη Ντάουνινγκ Στριτ, η σύνοδος αυτή θα αποτελέσει συνέχεια των συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν στο Παρίσι υπό τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στις αρχές του μήνα και θα επικεντρωθεί «στην ενίσχυση της θέσης της Ουκρανίας σήμερα, περιλαμβανομένης της συνεχιζόμενης στρατιωτικής υποστήριξης (προς της χώρα) και της άσκησης αυξημένης οικονομικής πίεσης στη Ρωσία».
Οι συμμετέχοντες θα συζητήσουν επίσης «την ανάγκη η Ευρώπη να αναλάβει τον ρόλο της στον τομέα της άμυνας», μπροστά στον κίνδυνο να αρθεί η στρατιωτική και πυρηνική αμερικανική ομπρέλα.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε έτοιμος «να ξεκινήσει τις συζητήσεις» για το ενδεχόμενο η Ευρώπη να αποκτήσει στο μέλλον πυρηνικά αποτρεπτικά μέσα, έπειτα από αίτημα του μελλοντικού καγκελαρίου της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς.
Ο Μερτς έχει εκτιμήσει ότι είναι απαραίτητο η Ευρώπη να προετοιμαστεί «για το χειρότερο σενάριο»: οι ΗΠΑ να εγκαταλείψουν το ΝΑΤΟ. Επιθυμεί εξάλλου να συζητηθεί το ενδεχόμενο να επεκταθεί η βρετανική και γαλλική πυρηνική ομπρέλα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Γαλλία και Βρετανία είναι οι δύο ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν πυρηνικό όπλο.
Η Ουκρανία και η Ευρώπη παρακολουθούν με ανησυχία την προσέγγιση του Τραμπ με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι δύο ηγέτες είχαν τηλεφωνική επικοινωνία στις 12 Φεβρουαρίου, ενώ Μόσχα και Ουάσινγκτον ξεκίνησαν – χωρίς να καλέσουν τους Ευρωπαίους ή το Κίεβο-διμερείς διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου για το ξέσπασμα του οποίου ο Αμερικανός πρόεδρος αρνείται να επιρρίψει τις ευθύνες στη Ρωσία.
Οι φόβοι αυτοί ενισχύθηκαν μετά τη χθεσινή αντιπαράθεση Τραμπ- Ζελένσκι σε απευθείας μετάδοση από το Οβάλ Γραφείο.
Ο Ρεπουμπλικάνος κατηγόρησε τον Ουκρανό πρόεδρος ότι «παίζεις με τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Παίζεις με τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο (…) και αυτό που κάνεις είναι πολύ ασεβές προς τη χώρα, αυτή τη χώρα».
Ο Τραμπ απείλησε επίσης τον Ζελένσκι: «Συνάψτε συμφωνία (σ.σ. με τη Ρωσία) διαφορετικά εμείς αποχωρούμε», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσινγκτον θα πάψει να στηρίζει το Κίεβο.
Φανερά αιφνιδιασμένος ο Ουκρανός πρόεδρος ρώτησε τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ «έχετε πάει στην Ουκρανία για να δείτε τα προβλήματά μας;», αφού ο Τζέι Ντι Βανς τον κατηγόρησε ότι «δεν σέβεται» τους Αμερικανούς.
Στη συνέχεια ο Τραμπ ζήτησε από τον Ζελένσκι να αποχωρήσει και ακύρωσε την κοινή συνέντευξη Τύπου που θα παραχωρούσαν όπως και ένα γεύμα εργασίας.
«Μπορεί να επιστρέψει, όταν θα είναι έτοιμος για ειρήνη», έγραψε ο Ρεπουμπλικάνος λίγο αργότερα στο Truth Social, ενώ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ζήτησε από τον Ζελένσκι «να ζητήσει συγνώμη επειδή χάσαμε τον χρόνο μας με μια συνάντηση που θα τελείωνε με αυτόν τον τρόπο».
Ερωτηθείς από το Fox News, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι θα ήθελε να αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι θα ήταν «δύσκολο» για τη χώρα του να κερδίσει τον πόλεμο χωρίς τη βοήθεια των ΗΠΑ.
Οι αντιδράσεις από τη Ρωσία ήταν ενθουσιώδεις.
«Ιστορικό», σχολίασε ο Κίριλ Ντιμιτρίεφ, επικεφαλής του ρωσικού ταμείου επενδύσεων και ένας από τους διαπραγματευτές στις ρωσοαμερικανικές συνομιλίες.
««Το αυθάδες γουρούνι δέχτηκε επιτέλους ένα γερό χαστούκι στο Οβάλ Γραφείο», ανέφερε στο Telegram ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας και νυν αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της χώρας Ντμίτρι Μεντβέντεφ. «Για πρώτη φορά, ο Τραμπ είπε την αλήθεια στον κοκαϊνομανή κλόουν», συνέχισε.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες που έχουν προσκληθεί στη σύνοδο του Λονδίνου διαβεβαίωσαν τον Ζελένσκι για την υποστήριξή τους.
«Αγαπητέ Ζελένσκι, αγαπητοί Ουκρανοί φίλοι, δεν είστε μόνοι», έγραψε ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ στην πλατφόρμα X.
«Μια Σουηδία ενωμένη στέκεται στο πλευρό των φίλων μας στην Ουκρανία», επεσήμανε ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, προσθέτοντας “ Slava Ukraini!” (Δόξα στην Ουκρανία).
«Στην Ουάσινγκτον, αρνούμενος να υποχωρήσει, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ήταν η τιμή της Ευρώπης», σχολίασε στο Χ ο Γάλλος πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού.
«Σήμερα κατέστη ξεκάθαρο ότι ο ελεύθερος κόσμος έχει ανάγκη έναν νέο ηγέτη. Εμείς, οι Ευρωπαίοι, πρέπει να σταθούμε στο ύψος αυτής της πρόκληση», κάλεσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας.
Στο Κίεβο οι Ουκρανοί με τους οποίους συνομίλησε το AFP χαιρέτισαν την αποφασιστικότητα του προέδρου τους.
«Πιστεύω ότι υπερασπίστηκε πλήρως τα συμφέροντά μας. Δεν μας εγκατάλειψε», σχολίασε ο 32χρονος Ρόμαν Σκανόφ ιδιοκτήτης εταιρείας πληροφορικής.
Αλλά η 26χρονη γιατρός Άννα Πλάτσκοβα εξέφρασε τις ανησυχίες της για το μέλλον. «Η αμερικανική υποστήριξη είναι πολύ σημαντική (…) Οπότε, δυστυχώς, δεν πιστεύω ότι αυτό ήταν θετικό για εμάς».
Ολόκληρο το παρασκήνιο της εκρηκτικής συνάντησης που είχε ο Βόλοντίμιρ Ζελένσκι με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο αποκαλύπτει δημοσίευμα του Axios.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios o Αμερικανός πρόεδρος και οι κορυφαίοι σύμβουλοί του κλείστηκαν μόνοι τους στο Οβάλ Γραφείο μετά την επεισοδιακή τελετή υποδοχής του Ζελένσκι, η οποία εξελίχθηκε μπροστά στις κάμερες σε ανοιχτό καβγά μεταξύ των δύο ηγετών. Μετά από τη συζήτηση που είχε ο Τραμπ με τα πιο έμπιστα του πρόσωπα, πήρε την απόφασή του: ο Ζελένσκι έπρεπε να φύγει.
Η αντιπροσωπεία από το Κίεβο περίμενε σε ένα άλλο δωμάτιο για περίπου μια ώρα, ελπίζοντας ότι θα μπορούσε ίσως να «σωθεί» η επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου, και να υπογραφεί η συμφωνία για τις σπάνιες γαίες που τον είχε φέρει εξαρχής στην Ουάσινγκτον. Ο Τραμπ και ο Ζελένσκι, εξάλλου, ήταν προγραμματισμένο να φάνε μαζί, και κατόπιν να παραχωρήσουν κοινή συνέντευξη Τύπου.
Μετά από σύσκεψη μιας ώρας με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας Μάικ Γουολτς «βγήκαν από το Οβάλ Γραφείο, πλησίασαν το σημείο όπου καθόταν ο Ζελένσκι και του είπαν να φύγει», αποκάλυψε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου στο Axios.
H επίσκεψη είχε φτάσει στο τέλος της χωρίς συμφωνία για τις σπάνιες γαίες και χωρίς καμία διαβεβαίωση για τη συνέχιση της στήριξης του Κιέβου από τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ έκανε λίγη ώρα μετά μια ανάρτηση στο Truth Social, όπου δήλωνε ότι ο Ζελένσκι «δεν σεβάστηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μέσα στο Οβάλ Γραφείο» και ότι «μπορεί να επιστρέψει όταν θα είναι έτοιμος για ειρήνη».
Ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου που μίλησε στο Axios επέμεινε ότι η ένταση στη συνάντηση δεν ήταν μια προσχεδιασμένη ενέδρα. «Το σχέδιό μας ήταν να υπογράψουμε τη συμφωνία για τα ορυκτά, να προχωρήσουμε σε αυτή την οικονομική συνεργασία και να κινηθούμε προς την ειρήνη.»
Η αντιπαράθεση ξέσπασε όταν ο αντιπρόεδρος Βανς απάντησε σε μια ερώτηση δημοσιογράφου λέγοντας ότι η διπλωματία με τη Ρωσία είναι ο μόνος δρόμος προς την ειρήνη. Ενοχλημένος από αυτό το σχόλιο, ο Ζελένσκι εξήγησε πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει παραβιάσει προηγούμενες συμφωνίες στο παρελθόν. «Για ποια διπλωματία μιλάτε, Τζέι Ντι;» ρώτησε.
Ο Βανς και ο Τραμπ κατηγόρησαν στη συνέχεια τον Ζελένσκι για ασέβεια. Ο Ουκρανός πρόεδρος προσπάθησε επανειλημμένα να εξηγήσει τη θέση του, καθώς η ρητορική του προέδρου και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ γινόταν ολοένα και πιο επιθετική. Κάποια στιγμή, ο Τραμπ κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι «ρισκάρει με τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο».
Οι Αμερικανοί σύμμαχοι του Ζελένσκι έσπευσαν να εκφράσουν τη στήριξή τους στο πρόσωπο του Ουκρανού προέδρου μετά τη συνάντηση, με Δημοκρατικούς αξιωματούχους να κατηγορούν τον Τραμπ για bullying εις βάρος του ηγέτη της εμπόλεμης χώρας.
Ωστόσο, συνεργάτες του Τραμπ ρίχνουν εξ ολοκλήρου την ευθύνη στον Ζελένσκι για το πόσο άσχημα εξελίχθηκαν τα πράγματα. «Θα μπορούσε απλώς να δεχθεί την απάντηση του αντιπροέδρου και να προχωρήσει παρακάτω, αλλά δεν μπόρεσε να το κάνει», ανέφερε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Όποιος κι αν ευθύνεται για το «ναυάγιο» της συνάντησης, οι επιπτώσεις για την Ουκρανία θα μπορούσαν να είναι σοβαρές, αναφέρει το δημοσίευμα του Axios. Ο Ζελένσκι έχει παραδεχτεί στο παρελθόν ότι ο στρατός του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική βοήθεια, η συνέχιση της οποίας μοιάζει πλέον εξαιρετικά αβέβαιη. Και ο Τραμπ δεν είχε εντελώς άδικο όταν επαναλάμβανε στον Ζελένσκι ότι «δεν έχει τα χαρτιά» για να διαμορφώσει την έκβαση του πολέμου χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος συναντήθηκε με τον Ζελένσκι πριν από το ραντεβού του με τον Τραμπ, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι τον είχε συμβουλεύσει να έχει τον νου του για παγίδες και να εστιάσει στα θετικά. Τώρα, πρόσθεσε στις δηλώσεις του, «δεν ξέρω αν θα μπορέσουμε ποτέ ξανά να συνεργαστούμε με τον Ζελένσκι».
Μια λεπτομέρεια, μικρή αλλά όχι αμελητέα, που ενόχλησε τον Τραμπ, σύμφωνα με δύο πηγές με άμεση γνώση του θέματος που μίλησαν στο Axios, ήταν το γεγονός ότι ο Ζελένσκι δεν φόρεσε κοστούμι για τη συνάντησή τους.
Οι σύμβουλοι του Τραμπ είχαν πει επανειλημμένα στην ομάδα του Ζελένσκι ότι θα έδειχνε περισσότερο σεβασμό προς τον Λευκό Οίκο, αν εγκατέλειπε για αυτή τη συνάντηση τη στρατιωτικού τύπου ενδυμασία που φορά από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στη χώρα του.
Ο Ζελένσκι έφτασε στον Λευκό Οίκο φορώντας ένα – πιο «επίσημο» από τα χακί του ρούχα – μαύρο σύνολο με το εθνικό σύμβολο της Ουκρανίας, αλλά χωρίς κοστούμι.
«Είναι καλοντυμένος σήμερα», σχολίασε ο Τραμπ καθώς έσφιγγε το χέρι του Ζελένσκι στην είσοδο της Δυτικής Πτέρυγας.
Αμερικανοί αξιωματούχοι πάντως είπαν στο Axios ότι είχαν από πριν τη συνάντηση την υποψία ότι κάτι θα πήγαινε στραβά, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο ο Ουκρανός πρόεδρος χειρίστηκε τις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία των γαιών.
«Οι Ουκρανοί μας έκαναν να περιμένουμε αρκετές μέρες για αυτή τη συμφωνία, και σήμερα ήταν το σημείο καμπής», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος. «Η εποχή των “λευκών επιταγών” για τον Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον τελείωσε, κι εκείνος δεν το είχε ακόμα συνειδητοποιήσει.»
Από την πλευρά τους, οι Ουκρανοί ήταν εξοργισμένοι που ο Τραμπ προσπάθησε να τους επιβάλει μια κατάφωρα άνιση συμφωνία, τη στιγμή που οι ΗΠΑ τους είχαν ήδη αποκλείσει από τις συνομιλίες με τη Ρωσία για το μέλλον της Ουκρανίας.
Όταν η συνάντηση της Παρασκευής ξεκίνησε, ο Ζελένσκι έδειξε να εκνευρίζεται από το γεγονός ότι δεχόταν διαλέξεις για τα προβλήματα της ίδιας του της χώρας.
Μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, ο Ουκρανός πρόεδρος ακύρωσε τις δύο επόμενες δημόσιες εμφανίσεις του και δημοσίευσε μια σύντομη δήλωση στο X, ευχαριστώντας τον αμερικανικό λαό, το Κογκρέσο και τον Τραμπ για τη στήριξή τους.
«Η Ουκρανία χρειάζεται μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη, και εργαζόμαστε ακριβώς για αυτόν τον σκοπό,» έγραψε.
