Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, δήλωσε τα ακόλουθα:
- Νίκος Χριστοδουλίδης:
«Να ξεκινήσω λέγοντας ότι αναλαμβάνουμε σε πολύ λίγες ημέρες την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EE) σε μια καθοριστική και θα έλεγα δύσκολη συγκυρία, όπως απέδειξε και η αποψινή νύχτα –λαμβάνοντας υπόψη τα θέματα που καλούμαστε να διαχειριστούμε ως Προεδρία, τις διαφορετικές απόψεις, τις διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά και την ανάγκη ως Προεδρία να βρούμε τη χρυσή τομή, να βρούμε λύσεις και από κοινού να προχωρήσουμε μπροστά.
Έχουμε το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), έχουμε τα θέματα της ανταγωνιστικότητας, τα θέματα που αφορούν στην Ουκρανία, θέματα που αφορούν στην άμυνα και την ασφάλεια. Έχουμε τα θέματα της διεύρυνσης, της μετανάστευσης. Όλα αυτά είναι μόνο μερικά από τα θέματα, στα οποία η Προεδρία μας θα κληθεί, όχι απλά να διαχειριστεί, αλλά, επαναλαμβάνω, να βρει λύσεις, για να προχωρήσει περισσότερο η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη και τα θέματα που έχουμε να διαχειριστούμε, η ενίσχυση της μεγάλης προσπάθειας για επίτευξη της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ αποτελεί την υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα της Κυπριακής Προεδρίας, και όλα τα θέματα που προανέφερα ακριβώς εμπίπτουν, αγγίζουν τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και την προσπάθειά της να ηγείται των εξελίξεων και όχι απλά να ακολουθεί. Και για να αγγίξω την εθνική πτυχή, δεν έχουμε ως Κυβέρνηση, σε σχέση με τη στρατηγική αυτονομία, καμία αμφιβολία ότι μια ισχυρή ΕΕ, μια ΕΕ η οποία είναι στρατηγικά αυτόνομη, σημαίνει και μια ισχυρή Κυπριακή Δημοκρατία.
Δεύτερος πυλώνας, δεύτερη προτεραιότητα της Προεδρίας μας είναι άμεσα συνυφασμένη με αυτό που προανέφερα, τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, και αφορά στην ουσιαστική, αλλά και θεσμική ενίσχυση των σχέσεων της ΕΕ με τις χώρες της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Η περιοχή, η ευρύτερη Μέση Ανατολή, είναι μια περιοχή που γειτνιάζει με την ΕΕ. Έχουμε κοινές προκλήσεις, έχουμε κοινά στρατηγικά συμφέροντα. Αποτελεί σημείο ενδεχόμενης σύγκλισης με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ), και πρέπει ως ΕΕ να κάνουμε σαφώς περισσότερα, να θεσμοθετήσουμε τη συνεργασία μας, αλλά και να αποδείξουμε στην πράξη αυτό που λέμε συχνά ότι η ΕΕ πρέπει να έχει μια οπτική 360 μοιρών.
Με απόλυτη σεμνότητα, και με αφορμή τη σημερινή συζήτηση που έγινε για τη Μέση Ανατολή, δεν υπάρχει άλλο κράτος μέλος της ΕΕ από την Κυπριακή Δημοκρατία που μπορεί να ηγηθεί εκ μέρους της ΕΕ αυτής της προσπάθειας, λαμβάνοντας υπόψη τη γεωγραφική μας θέση, αλλά και τις άριστες διμερείς μας σχέσεις με όλα τα κράτη της περιοχής.
Χαίρομαι, γιατί η Πρόεδρος της Επιτροπής, μετά και από δική μας παρότρυνση, θα επισκεφθεί χώρες της περιοχής μετά τις 7 του Γενάρη –7 του Γενάρη θα βρίσκεται στην Κύπρο για την τελετή έναρξης της Προεδρίας μας. Την επομένη θα επισκεφθεί κράτη της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, μετά και από δική μας παρότρυνση, αλλά και στο πλαίσιο του τι επιθυμούμε να προωθήσουμε κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας.
Τρίτη βασική μας προτεραιότητα είναι να δώσουμε πειστικές και μόνιμες απαντήσεις σε θέματα της καθημερινότητας, θέματα που απασχολούν την καθημερινότητα των ευρωπαίων πολιτών. Αναφέρομαι, ανάμεσα σε άλλα, στο στεγαστικό, στο κόστος της ενέργειας, την προστασία των παιδιών μας από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θέματα υγείας και θέματα παιδείας. Είμαστε λοιπόν έτοιμοι. Θέλω να σας πω ότι οι προσδοκίες των [ευρωπαϊκών] θεσμών, αλλά και των κρατών μελών, είναι μεγάλες και είμαι απόλυτα βέβαιος ότι θα κερδίσουμε αυτό το μεγάλο στοίχημα, θα αποδείξουμε στην πράξη ακόμη περισσότερο τη διεθνώς αναγνωρισμένη αντίληψη για την Κυπριακή Δημοκρατία ως έναν αξιόπιστο, έναν προβλέψιμο, σοβαρό και αποτελεσματικό εταίρο.
Περισσότερα για τις προτεραιότητές μας θα πούμε την Κυριακή, 21 Δεκεμβρίου, στα Λεύκαρα, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης και των προτεραιοτήτων και του λογοτύπου της Προεδρίας μας [του Συμβουλίου της ΕΕ], αλλά και όσων αφορούν στην εθνική αυτή αποστολή.
Έρχομαι τώρα στο σημερινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Θα ξεκινήσω από τα συμπεράσματα της Προεδρίας για τη διεύρυνση, τα οποία θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικά. Θέλω να χαιρετίσω την αναφορά, για πρώτη φορά, στην ανάγκη στενής συνεργασίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τον κ. Hahn. Να σας θυμίσω ότι ήταν ένας στόχος που είχαμε θέσει από την αρχή, ένας στόχος που κάποιοι θεωρούσαν ότι ήταν ουτοπία. Όχι μόνο έγινε o διορισμός, αλλά έχουμε και αυτή τη συγκεκριμένη αναφορά για την ανάγκη συνεργασίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τον κ. Hahn, ο οποίος έχει ήδη ξεκινήσει τις επαφές με αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ. Θεωρώ επίσης σημαντική την αναφορά –στην παρούσα συγκυρία– στο πλαίσιο λύσης του Κυπριακού, στον ρόλο της Τουρκίας, στις κυπρογενείς υποχρεώσεις, όπως επίσης και την αναφορά στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου. Όλα αυτά φυσικά και θα τα αξιοποιήσουμε μέσα στην προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη για επανέναρξη των συνομιλιών.
Στη συζήτηση για την Ουκρανία, αναφέρθηκα στην επίσκεψή μου, στις συζητήσεις που είχα με τον Πρόεδρο της χώρας, στο θέμα της παραβίασης των κυρώσεων από τρίτα κράτη, παραβίαση των κυρώσεων, οι οποίες επηρεάζουν και την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων. Αλλά και τώρα στη συζήτηση που διήρκεσε περίπου έξι ώρες σε σχέση με τη χρηματοδότηση της ΕΕ, και χαιρόμαστε που υπάρχει ειδική αναφορά στο θέμα της αγοράς εξοπλισμού από την Ουκρανία με την οικονομική βοήθεια της ΕΕ, η οποία εξαιρεί χώρες όπως η Τουρκία.
Στα συμπεράσματα για τη Μέση Ανατολή, θεωρώ σημαντικό ότι υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά στον ανθρωπιστικό διάδρομο «Αμάλθεια». Με αφορμή και την αναφορά στα συμπεράσματα, ενημέρωσα και τους συναδέλφους μου ότι θα έχουμε νέα αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στις 20 του Δεκέμβρη. 950 τόνοι ανθρωπιστικής βοήθειας, 44 κοντέινερ από την Κυπριακή Δημοκρατία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Γαλλία, τη Σλοβακία και το Κουβέιτ.
Θέλω, τέλος, να αναφερθώ στην επιστολή της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το μεταναστευτικό, μια επιστολή που είθισται να στέλνεται πάντα πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με δύο αναφορές όσον αφορά στη χώρα μας. Η πρώτη, στην προσπάθεια για το Σένγκεν, όπου καταγράφεται η θετική προοπτική της Κυπριακής Δημοκρατίας, η πρόοδος που υπάρχει προς αυτήν την κατεύθυνση και δεύτερον, η αναφορά που υπάρχει στην Κυπριακή Δημοκρατία μαζί με άλλα δύο κράτη, την Αυστρία και τη Γερμανία, ως οι χώρες με τις περισσότερες επιστροφές από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, τις περισσότερες επιστροφές μεταναστών στη Συρία.
Αναφέρω επίσης ως τελευταίο σχόλιο ότι, στο πλαίσιο της προετοιμασίας μας, είχαμε αρκετές διμερείς συναντήσεις με αρχηγούς κυβερνήσεων σε σχέση με πρωτοβουλίες που θα ήθελαν να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας [του Συμβουλίου της ΕΕ]. Έχουμε συζητήσει για κάποιες κοινές δράσεις, κοινές πρωτοβουλίες. Και κλείνω λέγοντας ότι είμαστε πανέτοιμοι για την ανάληψη αυτής της εθνικής αποστολής.»
Σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με τη συμφωνία, μετά από πολύωρες συζητήσεις, για δανειοδότηση από πλευράς της ΕΕ προς την Ουκρανία, καθώς και για τις προεκτάσεις της συμφωνίας, όπως τυχόν επιπτώσεις στα δημοσιονομικά των κρατών μελών και το ποιες διασφαλίσεις υπάρχουν για τους τρόπους αξιοποίησης από την Ουκρανία, ώστε να διασφαλιστεί η σωστή κατανομή τους, είπε τα ακόλουθα:
«Δεν επήλθε συμφωνία σε σχέση με την αξιοποίηση και τον τρόπο αξιοποίησης των ρωσικών κεφαλαίων. Υπήρξε συμφωνία για δανειοδότηση από πλευράς της ΕΕ, η οποία θα δοθεί στην Ουκρανία, και η συζήτηση για αξιοποίηση των ρωσικών κεφαλαίων θα συνεχιστεί στο επίπεδο της Επιτροπής Μόνιμων Αντιπροσώπων. Υπήρχαν ερωτήματα, θέματα σε σχέση με τη νομική ευκρίνεια που πρέπει να χαρακτηρίζει μια τέτοια απόφαση και οι συζητήσεις θα συνεχιστούν.
Να θυμίσω ότι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Οκτωβρίου αποφασίσαμε να ενισχύσουμε οικονομικά την Ουκρανία. Στην COREPER, την Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων, την Παρασκευή, λήφθηκε η απόφαση αξιοποίησης των ρωσικών κεφαλαίων. Σήμερα έγινε μια εκτενής συζήτηση. Η συζήτηση για το συγκεκριμένο θέμα διήρκησε έξι ώρες σε σχέση με τη νομική, αν θέλετε, ευκρίνεια που πρέπει να χαρακτηρίζει μια τέτοια απόφαση. Είχαν εκφραστεί ανησυχίες από αρκετά κράτη μέλη και σε αυτό το πλαίσιο αποφασίστηκε να συνεχιστεί η συζήτηση σε επίπεδο Μόνιμων Αντιπροσώπων για αξιοποίηση των συγκεκριμένων ρωσικών κεφαλαίων. Να σας θυμίσω ότι η Επιτροπή είχε βάλει ενώπιoν του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δύο επιλογές, μία εκ των οποίων να δανειστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να ενισχύσει οικονομικά την Ουκρανία. Υπήρξε συμφωνία για αυτή την επιλογή. Για την άλλη επιλογή θα συνεχιστεί η συζήτηση.
Υπάρχει ομοφωνία στο να προχωρήσουμε με αυτή την επιλογή και τρία κράτη, η Τσεχία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία εξαιρέθηκαν (opt out) από τη συγκεκριμένη απόφαση. Άρα, δεν έθεσαν βέτο στη λήψη της απόφασης. Η λήψη της απόφασης απαιτεί ομοφωνία. Άρα ήταν σύμφωνη απόφαση και των 27 κρατών μελών. Τα τρία συγκεκριμένα κράτη επέλεξαν να εξαιρεθούν από αυτές τις συγκεκριμένες εγγυήσεις που θα δοθούν.
Που στην ουσία αφορούν στα λεφτά που δίνουμε όλα τα κράτη μέλη στην ΕΕ. Τα λεφτά που δίνουν οι τρεις συγκεκριμένες χώρες δεν θα αξιοποιηθούν ως εγγυήσεις σε σχέση με τη δανειοδότηση που θα γίνει στην Ουγγαρία. Είναι παρόμοιο –το συζητούσαμε προηγουμένως– με τα λεφτά που έδωσε η Κυπριακή Δημοκρατία για τους πρόσφυγες, θυμάστε το θέμα της Τουρκίας, και είχαμε εξαιρέσει, και είπαμε ότι τα λεφτά της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν θα δοθούν για πρόσφυγες στην Τουρκία, αλλά στον Λίβανο και στην Ιορδανία.
Όσον αφορά στους τρόπους διασφάλισης της κατανομής αυτής, υπάρχει και συγκεκριμένη αναφορά στα συμπεράσματα –τα νομικά κείμενα θα γίνουν από την Επιτροπή Μόνιμων Αντιπροσώπων σε επίπεδο COREPER– που αναφέρεται στα θέματα άμυνας και ασφάλειας των κρατών μελών της ΕΕ. Είναι η αναφορά που έχει προστεθεί και με δική μας παρέμβαση, έτσι ώστε να διασφαλίζεται αυτό. Και είναι κάτι, το οποίο η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών μελών το έχει αποδεχτεί. Η συζήτηση που έγινε, θέλω να το αναφέρω, δεν αφορούσε για ενδεχόμενη αγορά από την Τουρκία, αλλά για ενδεχόμενη αγορά από τις ΗΠΑ.
Ένα ποσό 70% περίπου θα είναι για θέματα άμυνας και ασφάλειας, και ένα 30% για τις δημοσιονομικές ανάγκες. Θα υπάρχει ασφαλιστική δικλείδα για την ΕΕ σε σχέση με τις αγορές και από πού γίνονται. Δεν θα υπάρξει καμία επιβάρυνση στα δημοσιονομικά ή στο δημόσιο χρέος των κρατών μελών.»
Κληθείς να σχολιάσει τις πρόσφατες δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας κ. Hakan Fidan, πως θεωρεί εμπόδιο την Κύπρο στις σχέσεις Ευρώπης-Τουρκίας και πως η Κυπριακή Δημοκρατία έχει μπλοκάρει πολλές φορές τη συμμετοχή της Τουρκίας σε διάφορες πλατφόρμες, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε:
«Πρώτον, να αναφέρω ότι έχω διαβάσει τις δηλώσεις του κ. Fidan, δηλώσεις όσον αφορά στην πτυχή των δύο κρατών, δηλώσεις οι οποίες είναι ατυχέστατες. Από εκεί και πέρα θα ήθελα να σας αναφέρω ότι έγινε αρκετή συζήτηση στο θέμα της διεύρυνσης. Κανείς από τους συμμετέχοντες στη συζήτηση, εκτός της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν αναφέρθηκε στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Η μόνη παρέμβαση όσον αφορά στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας έγινε από μένα, αναφέροντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα στηρίξει τον θεσμικό της ρόλο ως Προεδρία του Συμβουλίου [της ΕΕ]. Και μάλιστα εκφράζοντας και την εθνική μας θέση, ότι εμείς θέλουμε να δούμε συγκεκριμένη πρόοδο στα ευρωτουρκικά, εάν και εφόσον η Τουρκία επιθυμεί να υπάρξει πρόοδος. Μάλιστα, αναφέρθηκα στις δημόσιες δηλώσεις που είχα κάνει, αλλά και σε συζητήσεις με κάποια μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το ενδεχόμενο συμμετοχής Τούρκων αξιωματούχων, και στο επίπεδο του Προέδρου, του Υπουργού Εξωτερικών και του Υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων σε άτυπες συναντήσεις που θα γίνουν κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας [του Συμβουλίου της ΕΕ].»
