Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρέστη στην εκδήλωση για την ένταξη της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αποτελώντας την 21η ελληνική εγγραφή και τρίτη σε διάστημα λίγων ετών, μετά το Ζαγόρι (2023) και τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα (2025).
«Αυτή η πολύτιμη “σφραγίδα” που θέτει σήμερα η UNESCO στον Όλυμπο δεν αποτελεί ένα τρόπαιο, απλά μία θέση σε κάποια προθήκη. Είναι μια διαρκής υπενθύμιση της ευθύνης που με σεβασμό αναλαμβάνει η πολιτεία, η κεντρική πολιτεία, ο ΟΦΥΠΕΚΑ, η αυτοδιοίκηση, με στόχο να θωρακίσει αποτελεσματικά αυτό το ξεχωριστό οικοσύστημα και να κρατήσει ζωντανή την πολιτισμική του ταυτότητα, όχι μόνο για εμάς αλλά και για τις επόμενες γενιές και με κριτήριο πια όχι μόνο την ελληνικότητά του αλλά και την παγκόσμια ακτινοβολία του», τόνισε ο Πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, στο Λιτόχωρο.
«Πρόκειται, βέβαια, για ένα διπλό στοίχημα, καθώς η προστασία του τοπίου πρέπει να συμβαδίζει και με την ανάπτυξη της κοινωνίας η οποία ζει γύρω του, γιατί όσο οι φυσικές ομορφιές μένουν αλώβητες και προστατευμένες τόσο οι μόνιμοι κάτοικοι θα μπορούν να δημιουργούν και να προκόβουν στον τόπο τους», συνέχισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
«Σκοπός μας, λοιπόν, είναι να δημιουργήσουμε έναν νέο αναπτυξιακό πυλώνα, να “γεννήσουμε” ένα νέο αναπτυξιακό κύκλο, που θα φέρει απασχόληση, παραγωγική ανασυγκρότηση και εισόδημα, μα πάνω από όλα ζωντάνια, εδώ, στη Μακεδονία, στην Κεντρική Μακεδονία, στη Θεσσαλία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Όλυμπος “πατάει” σε δύο Περιφέρειες: και στην Κεντρική Μακεδονία και στη Θεσσαλία, αλλά όχι μόνο», σημείωσε ο Πρωθυπουργός.
Η ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς συνοδεύεται από σειρά ήπιων παρεμβάσεων και έργων που είναι εναρμονισμένα στο περιβάλλον, ώστε να αναβαθμιστεί τόσο η προστασία όσο και η προβολή της φυσικής ομορφιάς και ιστορίας της περιοχής.
Στο πλέγμα παρεμβάσεων ανήκουν η διεύρυνση του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου κατά σχεδόν 140.000 στρέμματα, περιλαμβάνοντας την περιοχή που έχει ενταχθεί στο Απόθεμα Βιόσφαιρας της UNESCO, με αποτέλεσμα η τελική έκταση να υπερβαίνει τα 375.000 στρέμματα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω νέας Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης, η οποία διασφαλίζει ότι το 58% του διευρυμένου Πάρκου εντάσσεται σε ζώνες αυστηρής προστασίας.
Παράλληλα, σε συνεργασία με τον ΟΦΥΠΕΚΑ και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, υλοποιείται η συντήρηση και αναβάθμιση των βασικών πεζοπορικών διαδρομών, η αποκατάσταση των 14 κυριότερων ορειβατικών διαδρομών, η κατασκευή εννέα υδατοδεξαμενών, οι οποίες θα καλύπτουν τόσο ανάγκες πολιτικής προστασίας όσο και τον εφοδιασμό καταφυγίων, η κατασκευή τριών πυροφυλακίων σε στρατηγικές θέσεις σε συνέχεια των παρεμβάσεων AntiNero, αλλά και δράσεις διατήρησης της βιοποικιλότητας, όπως η εγκατάσταση δύο ταϊστρών για μεγάλα αρπακτικά πουλιά.
Δρομολογείται, επίσης, η κατασκευή έξι φυλακίων εισόδου στις κύριες πύλες, που σε συνδυασμό με την εγκατάσταση συστήματος καταμέτρησης επισκεπτών θα επιτρέψουν τον καλύτερο έλεγχο των ροών στον Όλυμπο και την άμεση παροχή βοήθειας σε περίπτωση ανάγκης. Για τη διευκόλυνση της πρόσβασης, ο σχεδιασμός προβλέπει εργασίες αποκατάστασης και αναβάθμισης στον οδικό άξονα Λιτόχωρο – Πριόνια.
Με αφορμή τις πρωτοβουλίες για τον Όλυμπο και αναφερόμενος στην ευρύτερη πολιτική της κυβέρνησης για την περιφέρεια και τις ορεινές περιοχές, ο Πρωθυπουργός επισήμανε: «Εδώ, στο Λιτόχωρο, εδώ στον Όλυμπο, φαίνεται και η αντίληψη η οποία διατρέχει την κυβερνητική πολιτική όλα αυτά τα τελευταία χρόνια: οι ευκαιρίες να είναι ανάλογες ανάμεσα στους πολίτες του κέντρου αλλά και της περιφέρειας, οι γεωγραφικές αποστάσεις να μειώνονται και με αυτόν τον τρόπο να μειώνονται και οι κοινωνικές ανισότητες. Και οι συνθήκες σ’ ένα νησί ή σ’ ένα ορεινό χωριό της Ελλάδος να μην αποτελούν εμπόδιο για την ευημερία όσων κατοικούν εκεί, αλλά πόρους ζωής και προόδου και μάλιστα με βάση τις ξεχωριστές αρετές του κάθε τόπου».
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι επόμενη επιδίωξη είναι η εγγραφή της Νικόπολης στον Κατάλογο της UNESCO και προσέθεσε: «Θα πετύχουμε και τον στόχο της Νικόπολης, αλλά το μήνυμα το οποίο στέλνουμε σήμερα, στη σκιά αυτού του ιερού βουνού, είναι σαφές: σε έναν κόσμο ταραγμένο, η Ελλάδα μένει σταθερή, όχι μόνο στην πορεία της και τις επιλογές της, αλλά στις αξίες της και τις ευαισθησίες της».
Ολόκληρη η ομιλία του Πρωθυπουργού
Σεβασμιώτατε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι στην κυβέρνηση και στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, κ. Δήμαρχε, κύριε και κυρία Αντιπεριφερειάρχη, φίλες και φίλοι, αγαπητέ Γιώργο, κύριε Μόνιμε Αντιπρόσωπε της Ελλάδας στην UNESCO,
Κάθε φορά που βρίσκεται κανείς κοντά στον Όλυμπο νιώθει αμέσως ότι δεν συναντά απλά το υψηλότερο βουνό της πατρίδας μας, αλλά νοιώθει το δέος ενός συμβόλου του οικουμενικού πολιτισμού, όπου η ελληνική μυθολογία διασταυρώνεται με την παγκόσμια ιστορία και η φυσική ομορφιά με τη σπάνια βιοποικιλότητα.
Γι’ αυτό και η επίσημη ένταξη στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO του Ολύμπου ως μεικτό αγαθό, αποτελεί μία στιγμή δικαίωσης του ίδιου του χαρακτήρα αυτού του εμβληματικού βουνού.
Θέλω να θυμίσω ότι υπήρχαν δύο μόνο μεικτά αγαθά εγγεγραμμένα πριν τον Όλυμπο: τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος. Τώρα αποκτούμε τρία μεικτά μνημεία, χώρους δηλαδή οι οποίοι είναι πολύτιμοι τόσο για την οικολογική όσο και για την πολιτισμική τους αξία.
Πράγματι, θυμάμαι όταν πρωτομίλησα με την Υπουργό Πολιτισμού και την ρώτησα τότε, στην αρχή της πρώτης μας θητείας, «μα καλά, πώς γίνεται και ο Όλυμπος δεν είναι εγγεγραμμένος στα μνημεία της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO;» μου απάντησε αφοπλιστικά: «Γιατί κανείς δεν είχε ασχοληθεί μέχρι σήμερα».
Η κυβέρνηση αυτή ασχολήθηκε μεθοδικά και πέτυχε αυτόν τον πολύ σημαντικό στόχο. Και τον πέτυχε γιατί πείσαμε την UNESCO ότι από τις απόκρημνες κορφές του Ολύμπου, ως τα μοναδικά του καταφύγια και από το αρχαίο Δίον ως τη Μονή του Αγίου Διονυσίου -την οποία και αυτή μερίμνησε το Υπουργείο Πολιτισμού να ανακατασκευάσει και θα ολοκληρώσουμε, Γέροντα και Σεβασμιώτατε, την παρέμβαση την οποία κάνουμε πολύ σύντομα-, ο Όλυμπος υπήρξε ένα παράδειγμα μίας μοναδικής συναίρεσης του τρόπου με τον οποίο η φύση και η γεωλογία μπορούν να σμιλέψουν τη σκέψη, την τέχνη, αλλά και την ίδια την πνευματική ζωή.
Από τη μία πλευρά -το ανέφερε και ο Υπουργός Περιβάλλοντος- ο Όλυμπος είναι ο πρώτος εθνικός μας δρυμός, από το 1938. Το 2028 θα συμπληρώσει 90 χρόνια. Φιλοξενεί πάνω από 1.700 είδη φυτών, το 1/4 συνολικά της ελληνικής χλωρίδας, ανάμεσά τους και 27 ενδημικά, που δεν φυτρώνουν πουθενά αλλού στον κόσμο.
Και από την άλλη, συνθέτει ένα περιβάλλον που μέσα στους αιώνες αναδείχθηκε και πάλι σε κάτι μοναδικό. Ένα τοπόσημο το οποίο αποτυπώνει τη διαρκή αναζήτηση του ανθρώπου προς το υψηλό και μαζί τη συνεχή διεκδίκηση της προόδου.
Ωστόσο, και θέλω να επιμείνω σε αυτό, κ. Δήμαρχε, αυτή η πολύτιμη «σφραγίδα» που θέτει σήμερα η UNESCO στον Όλυμπο δεν αποτελεί ένα τρόπαιο, απλά μία θέση σε κάποια προθήκη. Είναι μια διαρκής υπενθύμιση της ευθύνης που με σεβασμό αναλαμβάνει η πολιτεία, η κεντρική πολιτεία, ο ΟΦΥΠΕΚΑ, η αυτοδιοίκηση, με στόχο να θωρακίσει αποτελεσματικά αυτό το ξεχωριστό οικοσύστημα και να κρατήσει ζωντανή την πολιτισμική του ταυτότητα, όχι μόνο για εμάς αλλά και για τις επόμενες γενιές και με κριτήριο πια όχι μόνο την ελληνικότητά του αλλά και την παγκόσμια ακτινοβολία του.
Πρόκειται, βέβαια, για ένα διπλό στοίχημα, καθώς η προστασία του τοπίου πρέπει να συμβαδίζει και με την ανάπτυξη της κοινωνίας η οποία ζει γύρω του, γιατί όσο οι φυσικές ομορφιές μένουν αλώβητες και προστατευμένες τόσο οι μόνιμοι κάτοικοι θα μπορούν να δημιουργούν και να προκόβουν στον τόπο τους.
Είναι ευαίσθητη αυτή η ισορροπία την οποία καλούμαστε να πετύχουμε. Επιτυγχάνεται, όμως, με ήπιες παρεμβάσεις και με τεχνικά έργα, τα οποία είναι εναρμονισμένα με την παράδοση και τους όρους που διαμορφώνουν οι φυσικές συνθήκες.
Παράδειγμα η παρέμβαση η οποία γίνεται σε συνεργασία με την Περιφέρεια -μόλις υπεγράφη η σχετική προγραμματική σύμβαση- για την κεντρική αρτηρία του εθνικού πάρκου που την καθιστούν πιο ασφαλή και τα πολύ σημαντικά έργα τα οποία σας παρουσίασε ο ΟΦΥΠΕΚΑ, τα οποία σκοπεύουν να αναδείξουν την περιβαλλοντική διάσταση του Ολύμπου: να κατασκευάσουμε ξανα αυτά τα πανέμορφα μονοπάτια, να φροντίσουμε να έχουμε εκείνες τις δεξαμενές ώστε στην περίπτωση που χρειαστεί, για οποιοδήποτε λόγο, η Πυροσβεστική ή τα ελικόπτερά μας να πάρουν νερό, να μπορούν να το κάνουν με ταχύτητα.
Και βέβαια, το πρώτο βήμα είναι να μεγαλώσει το ίδιο το πάρκο, να διευρυνθεί κατά 60%, ώστε να μπορεί να υποδέχεται περισσότερους επισκέπτες, ιδίως όσους αγαπούν τη φύση, συνδυάζοντας τη δική τους χαρά με τον σεβασμό προς εκείνη.
Και όταν αναφέρομαι στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, δεν αναφέρομαι μόνο στα ξενοδοχεία, στα καταλύματα, στα εστιατόρια. Μιλάμε για μία συνολική, μιλάμε για μία ζωντανή αλυσίδα, που απλώνεται σε πολλούς τομείς: από τις μεταφορές και τη μεταποίηση μέχρι την εστίαση και την παραγωγή προϊόντων από την ίδια την περιοχή.
Σκοπός μας, λοιπόν, είναι να δημιουργήσουμε έναν νέο αναπτυξιακό πυλώνα, να «γεννήσουμε» ένα νέο αναπτυξιακό κύκλο, που θα φέρει απασχόληση, παραγωγική ανασυγκρότηση και εισόδημα, μα πάνω από όλα ζωντάνια, εδώ, στη Μακεδονία, στην Κεντρική Μακεδονία, στη Θεσσαλία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Όλυμπος «πατάει» σε δύο Περιφέρειες: και στην Κεντρική Μακεδονία και στη Θεσσαλία, αλλά όχι μόνο.
Πραγματικά, με την εγγραφή του Ολύμπου στον κατάλογο της UNESCO οι ευκαιρίες οι οποίες ανοίγονται για τον τόπο αυτό είναι λαμπρές. Και μπορούμε να προσδοκούμε σε μία σημαντική αύξηση των επισκεπτών, τους οποίους, όμως, θα πρέπει πια να μπορούμε να τους διαχειριζόμαστε με υπευθυνότητα.
Γι’ αυτό και η έννοια της ανταποδοτικότητας στην οποία αναφερθήκατε, κ. Δήμαρχε, έχει για εμένα τόσο μεγάλη σημασία. Οι επισκέπτες οι οποίοι θα έρχονται από όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης για να επισκεφτούν τον Όλυμπο, θα απαιτούν καλές υπηρεσίες, ασφάλεια, προστασία, και αυτές θα πρέπει να είμαστε σε θέση να τις παρέχουμε.
Γι’ αυτό και επιμένω τόσο πολύ ότι η διαδρομή ουσιαστικά τώρα ξεκινά. Έχουμε αυστηρά χρονοδιαγράμματα μέχρι το τέλος του 2027, προκειμένου να μπορούμε να είμαστε συνεπείς στις υποχρεώσεις που εμείς οι ίδιοι, ως κυβέρνηση και ως τοπική κοινωνία, αναλάβαμε απέναντι στην UNESCO. Αλλά δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα καταφέρουμε αυτά να τα φέρουμε εις πέρας.
Και βέβαια, εδώ, στο Λιτόχωρο, εδώ στον Όλυμπο, φαίνεται και η αντίληψη η οποία διατρέχει την κυβερνητική πολιτική όλα αυτά τα τελευταία χρόνια: οι ευκαιρίες να είναι ανάλογες ανάμεσα στους πολίτες του κέντρου αλλά και της περιφέρειας, οι γεωγραφικές αποστάσεις να μειώνονται και με αυτόν τον τρόπο να μειώνονται και οι κοινωνικές ανισότητες. Και οι συνθήκες σ’ ένα νησί ή σ’ ένα ορεινό χωριό της Ελλάδος να μην αποτελούν εμπόδιο για την ευημερία όσων κατοικούν εκεί, αλλά πόρους ζωής και προόδου και μάλιστα με βάση τις ξεχωριστές αρετές του κάθε τόπου.
Δεν είναι συνεπώς τυχαίο ότι 400 εκατομμύρια από το τρέχον ΕΣΠΑ διοχετεύονται ήδη σε έργα ορεινής ανάπτυξης, 145 εκατομμύρια επενδύονται σε τοπική επιχειρηματικότητα, 83 εκατομμύρια κατευθύνθηκαν σε πάρα πολλά έργα αγροτικής οδοποιίας. Κατασκευάζουμε επίσης σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, διαχείρισης των απορριμμάτων, ανακαινίζουμε Κέντρα Υγείας σε όλες τις Περιφέρειες, εκσυγχρονίζουμε σχολεία.
Υγειονομικοί και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν στην περιφέρεια δικαιούνται πια επιστροφή δύο ενοικίων από την πολιτεία. Ενώ, παράλληλα, ειδικά οι ορεινοί μας όγκοι εξοπλίζονται απέναντι στη κλιματική αλλαγή, με πρώτη φροντίδα την προστασία του μοναδικού δασικού οικοσυστήματος της πατρίδας μας.
Θέλω εδώ να κάνω μια ξεχωριστή μνεία, κ. Υπουργέ, κ. Διευθυντά και κα Πρόεδρε και κ. Διευθύνοντα Σύμβουλε του ΟΦΥΠΕΚΑ, στα πολύ σημαντικά έργα AntiNero, τα οποία έγιναν στη χώρα τα τελευταία πέντε χρόνια. Είναι η πρώτη φορά που η χώρα καταφέρνει και δρομολογεί, υλοποιεί και αξιοποιεί ευρωπαϊκούς πόρους για μία μοναδικής έκτασης και έντασης παρέμβαση στα δασικά μας οικοσυστήματα.
Αυτή είναι μία παρακαταθήκη πολύ σημαντική για το μέλλον και μία νέα αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε συνολικά τη διαχείριση των δασών μας.
Θα μπορούσα να μιλάω πολλή ώρα για την περιφέρεια και κυρίως για την ορεινή. Εξάλλου, εμείς είμαστε αυτοί που συγκροτήσαμε μια Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών, η οποία αποτυπώνει το προσωπικό μου ενδιαφέρον για την ορεινή Ελλάδα. Θέλω να θυμίσω ότι το πρόγραμμα «Τουρισμός για όλους» δίνει βάρος στους ορεινούς προορισμούς.
Και βέβαια, θέλω να αναφερθώ και σε μία σημαντική πολιτική απόφαση αυτής της κυβέρνησης, η οποία θα εξειδικευτεί τις επόμενες 10 μέρες. Η επιλογή αυτή είναι να αυξήσουμε το επίδομα θέρμανσης εν μέσω της ενεργειακής κρίσης, έτσι ώστε να μπορέσουμε να στηρίξουμε εκείνες τις περιοχές που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη τον χειμώνα για να θερμαίνονται.
Θα ήθελα λοιπόν και πάλι, κλείνοντας, να συγχαρώ όσους συμμετείχαν στην προσπάθεια αυτή. Δεν ήταν καθόλου εύκολη. Όπως είπε ο Γιώργος, αυτό το οποίο μπορεί για εμάς να φαίνεται προφανές, απαιτεί πολλή δουλειά και πολύ συστηματική προετοιμασία για να ξεπεραστούν τα εμπόδια της διεθνούς διπλωματίας και γραφειοκρατίας.
Υπήρξε άριστη η συνεργασία των Υπουργείων Πολιτισμού και Περιβάλλοντος με την Αυτοδιοίκηση, κ. Δήμαρχε, με τον Αντιπρόσωπό μας στην UNESCO.
Συγχαρητήρια τα οποία συνοδεύονται, όπως είπα, και από νέα καθήκοντα. Είμαστε πια στις 21 εγγραφές, 22η θα είναι η Νικόπολη. Οι τρεις από αυτές τις εγγραφές έγιναν τα τελευταία χρόνια: το Ζαγόρι, τα Μινωικά Ανάκτορα, ο Όλυμπος. Είναι μία μακρά και επίπονη διαδικασία, η οποία όμως μας κάνει όλους να αισθανόμαστε που επιλέξαμε να ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο.
Θα πετύχουμε λοιπόν και τον στόχο της Νικόπολης, αλλά το μήνυμα το οποίο στέλνουμε σήμερα, στη σκιά αυτού του ιερού βουνού, είναι σαφές: σε έναν κόσμο ταραγμένο, η Ελλάδα μένει σταθερή, όχι μόνο στην πορεία της και τις επιλογές της, αλλά στις αξίες της και τις ευαισθησίες της.
Και, παρά τις δυσκολίες, αντλεί δύναμη από τις κατακτήσεις των πολιτών της και αισιοδοξία από τον φρέσκο αέρα των κορυφών της. Μένει σταθερή σε τροχιά προόδου που έχει επιλέξει, με σιγουριά, συνέπεια και συνέχεια.
Και βέβαια, να θυμηθώ, κλείνοντας, τους στίχους του Παλαμά: «αν είναι οι κορυφές που πατάτε μεγάλες, ψηλές, άλλες κορυφές πιο μεγάλες, πιο υψηλές από πάνω σας θα θωράτε».
Πιο ψηλή κορυφή από τον Όλυμπο δεν έχουμε στην πατρίδα μας. Όταν πηγαίναμε σχολείο ήταν στα 2.917 μέτρα, τώρα έφτασε αισίως στα 2.918.
Για την πατρίδα μας όμως υπάρχουν πάντα πιο ψηλές κορφές, τις οποίες όλοι μαζί ενωμένοι θα κατακτήσουμε.
Σας ευχαριστώ πολύ.
