Περισσότερα από 57 χρόνια μετά το πρώτο φωτογραφικό στιγμιότυπο που αποτύπωνε μια ανατολή στη Γη, την οποία τράβηξε ένας αστροναύτης του Apollo 8, οι διάδοχοί τους του Artémis II απαθανάτισαν μια δύση της Γης πίσω από τη Σελήνη, σε μια φωτογραφία που δημοσίευσε σήμερα η Nasa.

Το πλήρωμα αποτελείται από τους Αμερικάνους Ριντ Γουάισμαν, Κριστίνα Κοχ και Βίκτορ Γκλόβερ, όπως και τον Καναδό Τζέρεμι Χάνσεν.

Η φωτογραφία τραβήχτηκε χθες Δευτέρα, όταν η κάψουλά τους Orion έκανε την περιστροφή της Σελήνης.

Η εικόνα φέρνει στον νου αμέσως το θρυλικό στιγμιότυπο του Apollo 8, που τραβήχτηκε την 24η Δεκεμβρίου του 1968 από τον Αμερικανό Μπιλ Άντερς, κατά τη διάρκεια της πρώτης υπερπτήσης στη Σελήνη από ανθρώπους, μαζί με τους συμπατριώτες του Φρανκ Μπόρμαν και Τζιμ Λόβελ.

Το Apollo 8 έκανε δέκα φορές τον κύκλο της Σελήνης χωρίς να προσγειωθεί και, κατά τη διάρκεια μιας τροχιάς, ο Μπιλ Άντερς απαθανάτισε το φωτεινό μπλε της Γης ενώ ξεχώριζε με φόντο το απέραντο σκοτάδι του διαστήματος, ενισχυμένο από τον έρημο και μονοχρωματικό ορίζοντα της Σελήνης στο προσκήνιο.

«Κάναμε όλο αυτό το ταξίδι για να εξερευνήσουμε τη Σελήνη και το σημαντικότερο είναι πως ανακαλύψαμε τη Γη», είχε δηλώσει ο Μπιλ Άντερς κατά την επιστροφή του στη Γη.

Η φωτογραφία «Ανατολή της Γης» συγκαταλέγεται συχνά στις επιλογές των πλέον εμβληματικών ιστορικών στιγμιότυπων και συμπεριλήφθη το 2003 στο βιβλίο που εξέδωσε το περιοδικό Life με τίτλο «100 φωτογραφίες που άλλαξαν τον κόσμο».

Η κληρονομιά του Apollo 8 συνόδευσε χθες τους αστροναύτες του Artémis II. Ξεκίνησαν την ημέρα τους λαμβάνοντας ένα εγγεγραμμένο μήνυμα του Τζιμ Λόβελ, πριν από τον θάνατό του τον Αύγουστο του 2025.

«Είναι μια ιστορική ημέρα και γνωρίζω πόσο πολύ απασχολημένοι θα είστε, όμως μην ξεχάσετε να επωφεληθείτε από τη θέα», τους είπε αυτός ο πρωτοπόρος.

Η φωτογραφία καταγράφει τη στιγμή μιας ολικής έκλειψης, όπως παρατηρήθηκε από σεληνιακή τροχιά στις 6 Απριλίου 2026. Στην εικόνα, η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον Ήλιο, δημιουργώντας ένα θέαμα που ελάχιστοι άνθρωποι στην ιστορία είχαν την ευκαιρία να αντικρίσουν από τόσο μεγάλη απόσταση.

Η Γη χάνεται πίσω από τον ορίζοντα της Σελήνης, όπως καταγράφηκε από το Orion από τη μακρινή πλευρά του φυσικού δορυφόρου. Πρόκειται για την πρώτη φωτογραφία του πλανήτη μας από αυτή τη συγκεκριμένη οπτική γωνία, προσφέροντας μια διαφορετική εικόνα της θέσης της ανθρωπότητας στο Σύμπαν.

Οι άνθρωποι έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν εντυπωσιακά ακριβείς χάρτες της Σελήνης και έχουν καταγράψει καταπληκτικές εικόνες της επιφάνειάς της, συμπεριλαμβανομένης και της αθέατης πλευράς της, που δεν είναι καν ορατή από τη Γη. Παρόλα αυτά, δεν γνωρίζουμε παρά ελάχιστα για το τι συμβαίνει στον βυθό των ωκεανών και των θαλασσών μας.
Αυτό ίσως πρόκειται να αλλάξει, καθώς ένα νέο πρόγραμμα φιλοδοξεί να χαρτογραφήσει ολόκληρο τον πυθμένα των ωκεανών με πρωτοφανή λεπτομέρεια έως το 2030.
Για τον σκοπό αυτό, η NASA δημοσίευσε έναν εντυπωσιακό χάρτη που απεικονίζει το ανάγλυφο του βυθού, όπως καταγράφηκε από έναν δορυφόρο σε τροχιά γύρω από τη Γη, ο οποίος χρησιμοποιεί τη βαρύτητα για να αποτυπώσει θαλάσσια φαράγγια και οροσειρές. Ο δορυφόρος SWOT(Surface Water and Ocean Topography) αποτελεί συνεργασία μεταξύ της NASA και της γαλλικής διαστημικής υπηρεσίας CNES (Centre National d’Études Spatiales).
Σύμφωνα με τη NASA, ο δορυφόρος φέρνει επανάσταση στον τρόπο που βλέπουμε τον παγκόσμιο θαλάσσιο βυθό, προσφέροντάς μας πρωτοφανείς δυνατότητες χαρτογράφησης, ακόμη καλύτερες και από εκείνες πλοίων εξοπλισμένων με σόναρ. Έχει τη δυνατότητα να αποκαλύπτει λεπτομερή χαρακτηριστικά, όπως υποθαλάσσιους λόφους, ράχες και τεκτονικές δομές, που προηγουμένως ήταν θολές ή μη ανιχνεύσιμες. Αυτές οι λεπτομέρειες είναι απαραίτητες για τη βελτίωση των μοντέλων της ωκεάνιας κυκλοφορίας, της τεκτονικής των πλακών, ακόμη και των κλιματικών συστημάτων.
Γιατί να θέλουμε όμως να χαρτογραφήσουμε τον πυθμένα της θάλασσας;
Πέρα από την καθαρά επιστημονική περιέργεια, η χαρτογράφηση του βυθού έχει πολλαπλές χρήσεις.
Τα πλεονεκτήματα του χάρτη αυτού, εκτείνονται από τη γεωλογία έως την παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με τη NASA, η κατανόηση της δομής του βυθού συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση πόρων, την περιβαλλοντική παρακολούθηση και την εθνική ασφάλεια. Τα δεδομένα μπορούν να βοηθήσουν στην ανακάλυψη περιοχών πλούσιων σε ορυκτά, στη βελτιστοποίηση των θαλάσσιων διαδρομών και στη βελτίωση συστημάτων ανίχνευσης κινδύνων, όπως η πρόγνωση τσουνάμι.
Τόσο τα κράτη όσο και οι βιομηχανίες εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από ακριβή θαλάσσια δεδομένα για τη λήψη αποφάσεων. Με τον SWOT να παρέχει συνεχή και παγκόσμια κάλυψη, η ισορροπία μετατοπίζεται από αραιές, τοπικές έρευνες προς μια ολοκληρωμένη, πλανητική κατανόηση. Αυτή η αλλαγή θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο κυβερνήσεις και ιδιωτικός τομέας θα προσεγγίζουν τις θαλάσσιες προκλήσεις τις επόμενες δεκαετίες.
Επιπλέον, οι επιστήμονες θα μπορούν πια να έχον μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση της γεωλογίας του θαλάσσιου πυθμένα και των διεργασιών που τη διαμορφώνουν. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα της αποστολής SWOT είναι η ικανότητά της να ανιχνεύει αβυσσικούς λόφους, μικρούς υποθαλάσσιους σχηματισμούς που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του ωκεάνιου πυθμένα. Οι αβυσσικοί λόφοι σχηματίζονται από τεκτονική δραστηριότητα και ηφαιστειακές διεργασίες, γεγονός που τους καθιστά πολύτιμους δείκτες της γεωλογικής ιστορίας της Γης.
Με τη λεπτομερή χαρτογράφησή τους, οι ερευνητές μπορούν να βελτιώσουν τα μοντέλα κίνησης των τεκτονικών πλακών και νακατανοήσουν καλύτερα πώς εξελίσσεται ο ωκεάνιος φλοιός με την πάροδο του χρόνου. Η δυνατότητα παρατήρησης τέτοιων μικρής κλίμακας δομών αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο στην παρατήρηση της Γης.
Η αποκάλυψη αυτού του παγκόσμιου χάρτη του θαλάσσιου πυθμένα σηματοδοτεί έναν καινούργιο τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα εξερευνά τον ίδιο της τον πλανήτη. Με τη NASA και τους συνεργάτες της να διευρύνουν τα όρια της δορυφορικής τεχνολογίας, τα κάποτε κρυμμένα βάθη των ωκεανών γίνονται όλο και πιο ορατά και κατανοητά. Κάθε νέο σύνολο δεδομένων προσφέρει μεγαλύτερη σαφήνεια σε έναν κόσμο που μέχρι πρότινος παρέμενε σε μεγάλο βαθμό απρόσιτος, παρά το γεγονός ότι καλύπτει πάνω από το 70% της επιφάνειας της Γης.