Χωρίς τον ηγέτη της ισχυρότερης οικονομίας του μπλοκ BRICS, την Κίνα, ξεκινά αυτή την Κυριακή στο Ρίο ντε Τζανέιρο η πολυαναμενόμενη σύνοδος κορυφής των αναδυόμενων οικονομιών. Για πρώτη φορά από την ανάληψη της εξουσίας, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δεν θα παραστεί αυτοπροσώπως, εκπροσωπούμενος από τον πρωθυπουργό Λι Τσιανγκ.
Η απουσία του Σι λαμβάνει χώρα σε μια κρίσιμη συγκυρία για την πορεία και τη συνοχή των BRICS, καθώς το μπλοκ έχει πλέον επεκταθεί σε 10 χώρες με την προσθήκη της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Αιθιοπίας, της Ινδονησίας και του Ιράν. Παράλληλα, ορισμένα μέλη όπως η Ινδία και η Ινδονησία βρίσκονται ενώπιον εμπορικών πιέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενόψει της προθεσμίας της 9ης Ιουλίου για την αποτροπή επιβολής δασμών από την κυβέρνηση Τραμπ.
Χαμηλές προσδοκίες και ισχυρές απουσίες
Εκτός από τον Σι Τζινπίνγκ, και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δεν θα ταξιδέψει στο Ρίο, συμμετέχοντας μέσω τηλεδιάσκεψης, όπως και πέρυσι στη σύνοδο της Νοτίου Αφρικής – λόγω του εντάλματος σύλληψης που εκκρεμεί εις βάρος του από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Η διπλή αυτή απουσία δίνει έδαφος για ηγετικό ρόλο στον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι και στον πρόεδρο της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόσα, οι οποίοι αναμένεται να είναι παρόντες. Η Κίνα, σύμφωνα με αναλυτές, δεν αποστασιοποιείται από το BRICS – αντιθέτως, συνεχίζει να βλέπει το μπλοκ ως στρατηγικό αντίβαρο στην αμερικανική επιρροή, αλλά επιλέγει αυτή τη φορά να εστιάσει στις πιεστικές εσωτερικές οικονομικές της προκλήσεις.
Στην ατζέντα: Ενέργεια και αποδολαριοποίηση
Ο Κινέζος πρωθυπουργός Λι Τσιανγκ αναμένεται να δώσει έμφαση στην ενίσχυση των ενεργειακών δεσμών, ιδίως με τις χώρες-εξαγωγείς πετρελαίου του BRICS, αλλά και στην προώθηση της χρήσης του ψηφιακού ή offshore γιουάν στο εσωτερικό εμπόριο του μπλοκ. Η Κίνα, όπως σημειώνει ο καθηγητής Τσονγκ Τζα Ίαν από το Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης, παραμένει προσηλωμένη στο όραμα ενός εναλλακτικού γεωπολιτικού πόλου υπό την ηγεσία της, ενισχύοντας τη φωνή του Παγκόσμιου Νότου.
Το ζήτημα της αποδολαριοποίησης θα αποτελέσει βασικό άξονα των συζητήσεων, ιδιαίτερα για χώρες όπως η Ρωσία και το Ιράν, που αντιμετωπίζουν σκληρές κυρώσεις. Αν και η πρόταση του Λούλα για δημιουργία κοινού νομίσματος των BRICS έχει προς το παρόν “παγώσει”, οι διμερείς συναλλαγές σε εθνικά νομίσματα κερδίζουν έδαφος.
Γεωπολιτικές εντάσεις και εσωτερικές αντιφάσεις
Η ετερογένεια των BRICS –σε πολιτικά, οικονομικά και γεωγραφικά επίπεδα– προκαλεί δυσκολίες στην κατάρτιση κοινών θέσεων. Η πρόσφατη δήλωση για τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν, χωρίς αναφορά στους υπεύθυνους, αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα αυτής της προσεκτικής, αλλά συχνά αμφίσημης στάσης.
Παρά τις απουσίες και τις διαφωνίες, η φετινή σύνοδος χαρακτηρίζεται ως κρίσιμη. Οι BRICS επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα νέο πολυπολικό αφήγημα, απέναντι σε μια Δύση που μοιάζει διχασμένη ανάμεσα στην ηγεμονία και την αναδίπλωση. Η δυναμική της ομάδας στο εξής θα κριθεί από την ικανότητά της να εναρμονίσει τις εθνικές στρατηγικές με την ανάγκη συλλογικής επιρροής στο διεθνές σύστημα.
