Με συμφωνία για συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση, ομόφωνη στήριξη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέναντι στις εμπορικές ανισορροπίες με την Κίνα και εντολή για νέα πρόταση χρηματοδότησης της Ουκρανίας για το 2027 ολοκληρώθηκε, στις Βρυξέλλες, η διήμερη σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έστειλαν μήνυμα ενότητας και επιτάχυνσης. Ο κ. Κόστα ανακοίνωσε νέα άτυπη συνάντηση των ηγετών στις αρχές Φεβρουαρίου 2027 στο κάστρο Άλντεν Μπίζεν του Βελγίου, για απολογισμό της προόδου σε άμυνα και ανταγωνιστικότητα, και χαιρέτισε τη συμφωνία της περασμένης εβδομάδας για τη δέσμη ολοκλήρωσης και εποπτείας των αγορών, την οποία χαρακτήρισε ουσιώδη για μια πραγματική ένωση κεφαλαιαγορών.
Πέντε μέτρα για το ενεργειακό κόστος
Η κ. φον ντερ Λάιεν υπενθύμισε ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή ο λογαριασμός για τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα έχει επιβαρυνθεί κατά € 106 δισ., ενώ από τα τέλη Φεβρουαρίου οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί περίπου 140% και του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Η βραχυπρόθεσμη απάντηση περιλαμβάνει την αποδέσμευση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ τους επόμενους τέσσερις μήνες υπό τη διαχείριση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, την παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, την αναβολή κατά έναν χρόνο της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο, στρατηγικό διάλογο για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια και την αναβάθμιση της ομάδας συγκέντρωσης της ζήτησης, η οποία θα αναθέτει πλέον σε φορέα της αγοράς την προμήθεια ενέργειας με τη συνολική αγοραστική ισχύ της Ένωσης.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η πρόεδρος της Κομισιόν επέμεινε στη μετάβαση προς την πυρηνική ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές και στα δίκτυα, σημειώνοντας ότι πέρυσι εγκαταστάθηκαν 80 γιγαβάτ ανανεώσιμης ισχύος, όμως εξαπλάσια ισχύς αναμένει ακόμη σύνδεση.
Ενιαίο μέτωπο απέναντι στην Κίνα
Ο Αντόνιο Κόστα μίλησε για «πλήρη ενότητα» των κρατών μελών υπέρ της επιτάχυνσης της εμπορικής διαφοροποίησης, της ενίσχυσης των μέσων εμπορικής άμυνας και της Επιτροπής ως διαπραγματευτή της Ένωσης. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα «δομικό και μη βιώσιμο». Ο διάλογος έχει ήδη αποδώσει, ανάεφερε, καθώς ο Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς εξασφάλισε στο Πεκίνο την πρώτη συμφωνία της Κίνας για συγκράτηση των εξαγωγών υβριδικών οχημάτων, καλύτερη πρόσβαση για ευρωπαϊκά βιομηχανικά και αγροδιατροφικά προϊόντα και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους ελέγχους εξαγωγών σπάνιων γαιών και μαγνητών.
Παράλληλα, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει πλήρως τα υφιστάμενα μέσα εμπορικής άμυνας με νέες ρήτρες διασφάλισης και τον Δεκέμβριο θα παρουσιάσει το εργαλείο Diversify EU για ταχύτερη μείωση των εξαρτήσεων, καθώς και μηχανισμό αλληλεγγύης για κράτη μέλη που δέχονται εξαναγκασμό ή αντίποινα. Ερωτηθείσα αν η ΕΕ οδηγείται σε εμπορικό πόλεμο, η φον ντερ Λάιεν απάντησε ότι προτεραιότητα παραμένει ο διάλογος και ότι το νέο εργαλείο θα είναι «πολύ ταχύτερο και πολύ πιο ακριβές» από τις σημερινές διαδικασίες.
Προθεσμία ως τον Δεκέμβριο για τον προϋπολογισμό
Για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο Αντόνιο Κόστα επέμεινε, για πολλοστή φορά, στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του έτους, ώστε τα νέα κονδύλια να είναι διαθέσιμα από την 1η Ιανουαρίου 2028, ζητώντας εθνικές συνεισφορές σε λογικό επίπεδο και επιτάχυνση των εργασιών για τους νέους ιδίους πόρους.
Απαντώντας στη Μαρίν Λεπέν, η οποία είχε χαρακτηρίσει αντιδημοκρατική την έγκριση του προϋπολογισμού πριν από τις εκλογές στη Γαλλία και αλλού, παρατήρησε ότι στις 27 δημοκρατίες της Ένωσης διεξάγονται εκλογές σχεδόν κάθε μήνα και ότι «η ζωή δεν είναι μόνο εκλογές».
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από την πλευρά της, άσκησε κριτική στο σχέδιο διαπραγματευτικού πλαισίου, καθώς περικόπτει κατά 50% τα περιθώρια ευελιξίας σε σχέση με σήμερα και αφήνει δεσμευμένο εκ των προτέρων το 99,5% των πόρων, θέτοντας, όπως ανέφερε, την Ένωση σε «ζουρλομανδύα» σε έναν κόσμο διαρκών κρίσεων.
Κενό € 70 δισ. για την Ουκρανία το 2027
Με τη συμμετοχή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι ηγέτες ζήτησαν από την Επιτροπή πλήρη πρόταση για τις πρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας το 2027.
Η Ούρσσουλα φον ντερ Λάιεν διευκρίνισε ότι το δάνειο στήριξης των € 90 δισ. καλύπτει το 2026, όμως για το 2027 διαπιστώνεται κενό € 70 δισ., μέρος του οποίου πρέπει να καλύψουν οι διεθνείς εταίροι.
Από το αμυντικό σκέλος του δανείου έχουν ήδη εκταμιευτεί σχεδόν € 16 δισ., ενώ άλλα € 17 δισ. μπορούν να δοθούν έως το τέλος του έτους, υπό την προϋπόθεση των μεταρρυθμίσεων. Με την ΕΕ και τα κράτη μέλη να καλύπτουν το 80% της εξωτερικής βοήθειας προς το Κίεβο, η πρόεδρος της Επιτροπής ζήτησε να συνεισφέρουν επειγόντως και άλλοι εταίροι. Ο Αντόνιο Κόστα συνέδεσε τη στήριξη της Ουκρανίας με την ασφάλεια της ίδιας της Ένωσης, τονίζοντας πως η δέσμευση για ειρήνη συμβαδίζει με περισσότερη και όχι λιγότερη πίεση στη Ρωσία και ότι οι δολιοφθορές και οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων κρατών μελών «δεν θα μείνουν αναπάντητες».
Χαμηλές ροές και νέο πλαίσιο έκτακτης ανάγκης στο μεταναστευτικό
Ο Αντόνιο Κόστα σημείωσε πως οι παράτυπες διελεύσεις συνόρων βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2021 και ότι το σύστημα του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο «λειτουργεί».
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε μείωση των παράνομων διελεύσεων άνω του 56% την τελευταία διετία και 34% το πρώτο εννεάμηνο του έτους, πτώση των αιτήσεων ασύλου κατά 16% και ποσοστό επιστροφών άνω του 30% με τον νέο κανονισμό.
Όπως ελέχθη, η Κομισιόν θα προτείνει ενίσχυση του Frontex και, έως το τέλος του έτους, νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων στα εξωτερικά σύνορα, απέναντι σε κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες που προκαλούν σκόπιμα μαζικές μετακινήσεις ανθρώπων.
Σε ερώτηση για το αίτημα της πρωθυπουργού της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, με φόντο τη μαζική νομιμοποίηση μεταναστών στην Ισπανία, η πρόεδρος της Κομισιόν απέφυγε να αναφερθεί ευθέως, υπενθυμίζοντας πως η νομιμοποίηση είναι εθνική αρμοδιότητα με πιθανές διασυνοριακές επιπτώσεις και ότι ο υφιστάμενος μηχανισμός ανταλλαγής πληροφοριών του Συμβουλίου μπορεί να ενισχυθεί με τα εργαλεία του Σένγκεν.
